پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٢٩ - خطبه در يك نگاه

خطبه سى‌ام‌ [١] و من كلام له عليه السّلام فى معنى قتل عثمان و هو حكم على عثمان و عليه و على النّاس بما فعلوا و براءة له من دمه‌

. اين خطبه تحليلى است در باره قتل عثمان‌

در اين خطبه، امام عليه السّلام سخنانى بيان فرموده كه موقف عثمان و موقف خود را و نيز موقف مردم را نسبت به كارهايى كه در اين حادثه كردند، روشن ساخته و خود را به طور كامل از خون عثمان تبرئه كرده است.

خطبه در يك نگاه‌

مى‌دانيم كه بعد از كشته شدن عثمان، نظرات مختلفى در باره قتل او ابراز شد.

گروهى عثمان را مقصّر مى‌دانستند، چرا كه با استبداد بى‌سابقه خود، گروهى از خويشاوندانش را در پست‌هاى كليدى حكومت اسلامى قرار داد و اموال بيت المال را در اختيار آنها گذاشت، به طورى كه مسلمانان بر ضدّ او خروشيدند و قيام كردند

[١] در مصادر نهج البلاغه آمده كه اين خطبه، بخشى از نامه‌اى است كه امام عليه السّلام در ايّام خلافتش مرقوم داشت. و حوادث گوناگونى را كه بعد از وفات رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم رخ داد تا زمان نوشتن آن نامه بيان فرمود و دستور داد (جهت توجيه افكار عمومى در اين زمينه) براى مردم خوانده شود.

اين احتمال نيز داده شده كه خطبه‌هاى ٢٦- ٥٤- ٧٨ نيز بخشهاى ديگرى از اين نامه باشد.

در باره سابقه اين خطبه، در كتب ديگر، مى‌نويسد: در كتاب «أنساب الأشراف» با تغييراتى مشابه آن آمده است. (مصادر نهج البلاغه، جلد ١، صفحه ٤٠٨).

اين احتمال نيز داده شده كه امير مؤمنان على عليه السّلام بخشهاى بالا را به صورت خطبه‌هاى مختلف بيان فرموده و سپس آنها را در نامه‌اى گرد آورده و دستور داده است كه يكجا براى مردم بخوانند تا در باره كلّ اين حوادث روشن و آگاه شوند.