پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٨٠ - ٢- شستشوى مغزى ساده انديشان
مىشمرد كه در خطبه سى و چهار نهج البلاغه آمده است: «انّ امرء يمكّن عدوّه من نفسه ...، به خدا سوگند كسى كه دشمنى را بر جان خويش مسلط گرداند كه گوشتش را بخورد، استخوانش را بشكند و پوستش را بر گيرد، بسيار عاجز و ناتوان و قلب و روح او بسيار كوچك و ضعيف است.» سپس به ذكر گروه ديگرى از كسانى كه اين راه پر افتخار را برگزيدند و مرگ شرافتمندانه را بر زندگى ذليلانه ترجيح دادند مىپردازد.
ابن ابى الحديد در سخن ديگرى چنين آورده است كه مردى روز عاشورا با عمر سعد بود شخصى به او گفت: واى بر تو آيا شما فرزندان رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را كشتيد؟ او چنين جواب داد اگر تو هم آنچه را ما ديديم مشاهده مىكردى كارى جز كار ما انجام نمىدادى! گروهى به ما يورش بردند كه قبضههاى شمشير را محكم در دست داشتند و همچون شيران به ما حملهور شدند، سواران را از چپ و راست به خاك مىريختند و همگى آماده شهادت بودند، نه امان مىپذيرفتند، نه علاقهاى به مال داشتند، و نه چيزى ميان آنها و شهادت مانع مىشد، اگر دير جنبيده بوديم همه ما را نابود مىكردند، حال بگو غير از اين كارى كه ما انجام داديم چه مىتوانستيم انجام دهيم! [١]»
٢- شستشوى مغزى ساده انديشان
نكته مهم ديگرى كه در خطبه بالا به چشم مىخورد، اين است كه گاه سردمداران باطل با سخنان فريبنده چنان در اعماق روح ساده لوحان نفوذ مىكنند كه آنها را به عشق شهادت در راه خدا براى پيش برد اهداف شوم خودشان بسيج مىنمايند، و اين گروه در حالى كه عملا رو به سوى دوزخ پيش مىروند باورشان چنين است كه به طرف بهشت در پروازند، و اين منتهاى بدبختى است.
معاويه تنها كسى نبود كه از اين روش استفاده كرد، قبل و بعد از او حتى در دنياى امروز كم نيستند آنها كه به اين روش متوسّل مىشوند، پيروان خود را شستشوى
[١] شرح نهج البلاغه، ابن ابى الحديد، جلد سوم، صفحه ٢٦٣.