پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٢٦ - نكته عوامل اصلى ناكاميها

بدون فراهم ساختن اسباب آن) در هر قوم و ملّتى كه فراهم شود، سبب بدبختى و بيچارگى و شكست آنها خواهد شد.

نكته عوامل اصلى ناكاميها

بى‌شك، سپاهيان على عليه السّلام با آن رهبرى لايق و قابل قبول مردمى و سابقه در جهاد، امكان پيروزى بر دشمن را از هر نظر دارا بودند، ولى متأسفانه ضعفهايى داشتند كه تمام عوامل پيروزى را از اثر انداخت و بى‌شك، اين ضعفها در هر قوم و ملّتى كه پيدا شود، سرنوشتى بهتر از سپاه كوفه نخواهد داشت.

در جمله‌هاى اخير اين خطبه و پاره‌اى از جمله‌هايى كه در فرازهاى قبل گذشت، اين ضعفها به خوبى تبيين شده كه نخستين آن، رها كردن عمل و چسبيدن به سخن است. امروز در جاى گرم و خوش بنشينند و سخن از جنگ و جهاد گويند، بى آن كه به آن معتقد باشند و يا تصميمى بر انجام آن بگيرند. در پشت جبهه حرفهاى داغ آتشين بزنند، ولى هرگز به خطوط مقدم نزديك نشوند. اصولا افراد پر ادعا و پر حرف در عمل، افرادى ضعيف و ناتوانند، گويى تمام قدرت و استعداد خود را در زبانشان جمع كرده‌اند! جمله‌ «أ قولا بغير علم؟»، همين معنا را مى‌رساند، خواه علم را به معناى «آگاهى» بدانيم يا به معناى «اعتقاد» يا به معناى «عمل»، چرا كه هر سه تفسير، به يك نتيجه باز مى‌گردد، زيرا آگاهى و اعتقاد نسبت به چيزى، دعوت به عمل مى‌كند و ضعف عمل، معمولا به خاطر عدم درك عميق و نداشتن اعتقاد است، همان گونه كه در سخن ديگرى از مولا على عليه السّلام آمده است كه فرمود: «العلم مقرون بالعمل، فمن علم عمل. [١] علم، با عمل همراه است، كسى كه آگاهى (و اعتقاد) نسبت به‌

[١] نهج البلاغه، كلمات قصار، شماره ٣٦٦.