پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١١١ - ١- دورنمايى از عصر جاهليّت

نكته‌ها

١- دورنمايى از عصر جاهليّت‌

بحث در باره دوران جاهليت و مسايل مختلف مربوط به آن، از مباحثى است كه براى شناخت اسلام و عظمت پيامبر، بسيار لازم است. دانشمندان و مورّخان اسلام، سعى كردند كه تمام مسائل مربوط به آن دوران را جمع آورى كنند. ما، در شرح خطبه دوم نيز اشاراتى به اين مسأله داشتيم، ولى از آنجا كه امام عليه السّلام در فراز نخست خطبه مورد بحث، اشارات پر معنايى به آن موضوع كرده است، لازم است نكات تازه‌اى را در زمينه محورهاى چهارگانه‌اى كه امام عليه السّلام در اين فراز مورد توجه قرار داده است، يادآور شويم:

(الف): در مورد اعتقادات خرافى آنها، سخن بسيار است. بت پرستى، بر تمام جامعه آنها حاكم بود، اعم از بت‌هايى كه همه قبايل به آن احترام مى‌گذاشتند و در خانه كعبه نصب شده بود و بت‌هاى قبيلگى و بت‌هاى خانوادگى، بت‌هايى كه به اشكال مختلف ساخته بودند و بت‌هايى كه بدون شكل بودند و مثلا قطعه سنگى، آن را تشكيل مى‌داد.

فرشتگان را، دختران خدا مى‌پنداشتند، در حالى كه خودشان از دختر شديدا متنفّر بودند.

قيامت را انكار مى‌كردند و بسيارى از آنها، براى انجام هر كار مهمّى، با بت‌ها، مشورت مى‌كردند.

طريق مشورت آنها با بت‌ها، اين بود كه چوبه‌هاى تيرى را كه روى آنها «افعل» و «لا تفعل» نوشته بودند، زبان بت مى‌انگاشتند و آنها را در كيسه‌اى ريخته، به هم مى‌زدند و يكى را بيرون مى‌آوردند و آن را، به عنوان فرمان بت، واجب العمل مى‌پنداشتند.

اعتقادات آنها به خرافاتى مانند، غول‌هاى بيابانى و پرنده‌هاى شوم و مبارك و امور ديگرى از اين قبيل، سايه شومى بر افكار آنها افكنده بود.

(ب): در محور دوم، يعنى وضع دردناك اقتصادى آنها، همين بس كه نه تنها