پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٩٩ - خطبه در يك نگاه

خطبه چهل و پنجم‌ [١] و هو بعض خطبة طويلة خطبها يوم الفطر، و فيها يحمد اللّه و يذمّ الدّنيا

. اين قسمتى از يك خطبه طولانى است كه امام عليه السّلام روز عيد فطر براى مردم بيان كرد، و در آن خداوند را ستايش مى‌كند و دنيا پرستى را نكوهش مى‌فرمايد.

خطبه در يك نگاه‌

اين خطبه در واقع از دو بخش تشكيل شده، بخشى از آن حمد و ثناى الهى است، و بخش ديگرى مذمّت دنيا، و هشدار به مردم براى تهيه زاد و توشه آخرت است، و به نظر مى‌رسد كه بخشهاى قابل ملاحظه‌اى از اين خطبه طولانى در كلام رضى نيامده است، به همين دليل پيوند روشنى در ميان دو بخش خطبه ديده نمى‌شود، ولى هر دو بخش در عين فشردگى بسيار پر معنى و هشدار دهنده است.

[١] سند خطبه: بسيارى از شارحان و مفسران نهج البلاغة گفته‌اند كه اين خطبه و خطبه ٢٨ هر دو، بخشهايى از يك خطبه هستند كه مرحوم سيد رضى بخشى از آن را در خطبه ٢٨ و بخشى از آن را در اينجا آورده است (و بخش سومى را رها نموده) و اين مطلب بار ديگر اين حقيقت را نشان مى‌دهد كه بناى سيد رضى در نهج البلاغة بر ذكر تمام خطبه‌هاى مولى على عليه السّلام نبوده است، بلكه هدفش گلچين كردن و ذكر بخشهايى بوده كه در نظر او جامعيت و جذابيت بيشترى داشته است، به هر حال اين خطبه را مرحوم صدوق قبل از سيد رضى به طور كامل در كتاب «من لا يحضر الفقيه» آورده است، و همچنين مرحوم شيخ طوسى (بعد از سيد رضى) در «مصباح المتهجّد» (مصادر نهج البلاغة، جلد ٢، صفحه ١٠- ١١).