پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٣٨ - خطبه در يك نگاه

«ابو عثمان جاحظ» در كتاب «السفيانيه» نقل مى‌كند كه «ابو ذر» در يكى از سخنان اعتراض آميزش به «معاويه» گفت من از رسول خدا شنيدم كه مى‌فرمود:

«إذا ولي الأمّة الأعين الواسع البلعوم الّذي يأكل و لا يشبع فلتأخذ الأمّة حذرها منه»، «هنگامى كه بر امّت اسلامى مردى درشت چشم و گلو گشاد كه پيوسته مى‌خورد و سير نمى‌شود حاكم شد، امّت اسلامى بايد از او بر حذر باشد» [١].

از شباهت زيادى كه اين سخن كوتاه رسول خدا با برداشتى كه ابو ذر غفارى از آن داشته است با خطبه مورد بحث دارد، به خوبى استفاده مى‌شود كه اين خطبه در باره معاويه است.

و نيز همان نويسنده روايات متعدّدى از منابع معروف مانند «تاريخ طبرى»، «تاريخ خطيب»، «كتاب صفّين» و امثال آن از «ابو سعيد خدرى» و «عبد اللّه بن مسعود» نقل مى‌كند كه پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود: «إذا رأيتم معاوية على منبري فاقتلوه- يا- فاضربوا عنقه»، «هنگامى كه معاويه را بر منبر من ببينيد او را به قتل برسانيد- يا- گردن او را بزنيد» [٢].

شباهت اين تعبير با تعبيرى كه در خطبه مورد بحث آمده، نيز گواهى مى‌دهد كه اين خطبه در باره معاويه است.

شاهد و گواه ديگر بر اين موضوع، مسأله سبّ است كه در ذيل خطبه به آن اشاره شده. همه مى‌دانيم كسى جز معاويه مردم را تشويق به سبّ و ناسزاگويى بر امير مؤمنان على عليه السّلام در منابر و خطبه‌هاى جمعه نمى‌كرد و تعجب در اين است كه با اين گواه روشن چگونه بعضى براى اين خطبه مصداق‌هاى ديگرى را جستجو كرده‌اند! آيا خاستگاهى جز تعصّب دارد؟! به هر حال امام عليه السّلام در اين خطبه از كسى سخن مى‌گويد كه در آينده بر امّت‌

[١] مصادر نهج البلاغة، ذيل خطبه مورد بحث.

[٢] همان مدرك.