پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٨٠ - با اين نفاق و سرپيچى شما چه كارى از من ساخته است؟

در آغاز اين خطبه، امام، از كمبود افراد مطيع و فرمانبردار، شكايت مى‌كند و در بخش ديگرى، واقعه دردناك حمله بسر به يمن و عوامل پيشرفت و پيروزى او را شرح مى‌دهد و در بخش آخر، شكايت به درگاه خدا مى‌برد و به افراد سست و منافق و عصيانگر كه در لشكرش بودند، نفرين مى‌فرستد.

شرح و تفسير

با اين نفاق و سرپيچى شما چه كارى از من ساخته است؟

با توجه به آن چه در شأن ورود اين خطبه و حال و هواى حاكم بر آن گفته شد، تفسير نخستين جمله‌هاى امام در اين خطبه، روشن است. او مى‌فرمايد: «بر اثر سرپيچى و نافرمانى و سستى و نفاق مردم، چيزى براى حكومت من، جز كوفه كه آن را جمع مى‌كنم و يا مى‌گشايم، باقى نمانده، (ما هى‌ [١] إلّا الكوفة، أقبضها و أبسطها).

چرا و به چه دليل، لشكريان امام در عراق و ساير مناطق، به اين وضع دردناك كشيده شده بودند؟

اين، علل و اسبابى دارد كه در نكته‌ها، شرح آن خواهد آمد.

مسأله مهم اينجاست كه بزرگ‌مردى مانند على، با آن همه شجاعت و با آن همه تدبير، كارش در برابر دشمنان اسلام، به خاطر نداشتن نيروى مخلص و وفادار و شجاع و مصمّم، به چنين روزى بيفتد كه تمام علاقه‌مندان به حق و عدالت و قرآن و اسلام را در ناراحتى شديد فرو مى‌برد.

جمله‌ «أقبضها و أبسطها» كه از قبض و بسط گرفته شده، اشاره به حاكميت و فرمانروايى است و با اين تعبير، امام نشان مى‌دهد كه مناطق ديگر، در كفّ با كفايت آن حضرت نبود، هر چند ظاهرا جزو قلمرو حكومت او محسوب مى‌شد.

[١] ضمير «هى» به حكومت يا مملكت باز مى‌گردد و مفهوم جمله چنين است: «ما الحكومة و المملكة التي تحت سيطرتى الّا الكوفة».