پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٥٧ - خطبه در يك نگاه

خطبه سى و دوم‌ [١] و فيها يصف زمانه بالجور، و يقسم النّاس فيه خمسة أصناف، ثمّ يزهد فى الدنيا.

در اين خطبه ستمگرى زمانه را وصف كرده و مردم را به پنج دسته تقسيم مى‌فرمايد. همچنين در آن از زهد در دنيا سخن به ميان آمده است.

خطبه در يك نگاه‌

اين خطبه از چهار بخش تشكيل شده است:

بخش نخست، از وضع اسف انگيز جامعه در زمان امام عليه السّلام و مشكلاتى كه بر سر راه نيكو كاران و پاكدلان وجود داشته سخن مى‌گويد:

در بخش دوم، امام عليه السّلام مردم آن زمان را (و احتمالا مردم هر عصر و زمان را) به چهار گروه تقسيم مى‌كند:

(الف): گروهى كه چون قدرت ندارند، دست به فساد نمى‌آلايند. در واقع «از غم بى‌آلتى افسرده‌اند.» (ب): گروهى كه داراى قدرتند و از قدرتشان براى ايجاد فساد و رسيدن به مال و مقام دنيا بهره مى‌گيرند.

[١] محمد بن طلحه شافى، در كتاب مطالب السئول، اين خطبه را نقل كرده و اضافه مى‌كند كه اين خطبه را امام در مسجد كوفه در برابر گروهى از مردم ايراد فرمود و از اين كه محل ايراد خطبه را معين كرده به نظر مى‌رسد كه او سندى غير از نهج البلاغه داشته، زيرا در نهج البلاغه به محل ايراد خطبه اشاره نشده است.

نيز جاحظ در البيان و التبيين آن را آورده، هر چند در آغاز به اشتباه آن را به معاويه نسبت مى‌دهد، ولى در پايان اعتراف مى‌كند كه شباهتى به سخنان معاويه ندارد و هماهنگ با سخنان امام على بن ابى طالب است.

مصادر نهج البلاغه، جلد ١، صفحه ٤١٧.