پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٦٥ - شرح و تفسير

در واقع آميزش حق و باطل چراغ سبزى است براى هوى پرستان و بهانه‌اى است براى پيروان شيطان كه وجدان خود را فريب دهند و در برابر ديگران استدلال كنند كه ما به اين دليل و آن دليل (اشاره به قسمتهايى از حق كه با باطل آميخته شده) اين راه را برگزيده‌ايم.

آرى مستضعفين فكرى و ساده لوحان ممكن است در اين ميان ناآگاهانه در دام شيطان بيفتند، در حالى كه آنها نيز اگر رهبر و راهنمايى براى خود انتخاب مى‌كردند گرفتار چنين سرنوشتى نمى‌شدند. به اين ترتيب مردم در برابر آميزش حق و باطل به سه گروه تقسيم مى‌شوند:

گروه اول همان‌ «الّذين سبقت لهم من اللّه الحسنى‌ [١]» و به تعبير ديگر حق طلبان آگاه و مخلصند كه به لطف پروردگار از توطئه‌هاى شوم فتنه جويان در امانند.

گروه دوم هوى پرستان بهانه‌جو هستند كه مى‌خواهند به بهانه حق در راه باطل گام بگذارند و در واقع نيمه آگاهند و با پاى خود در دام شيطان مى‌روند.

گروه سوم افراد ساده لوحى هستند كه تشخيص حق از باطل در اين آميزه خطرناك براى آنها مشكل است و ناآگاهانه گرفتار دام شيطان مى‌شوند مگر اين كه در پناه رهبر آگاه و فرزانه‌اى جاى گيرند.

شبيه همين معنى در خطبه ٣٨ گذشت، آنجا كه امام عليه السّلام شبهه را تفسير مى‌فرمايد و راه نجات از آن را نشان مى‌دهد و مى‌گويد: شبهه را از اين رو شبهه نام نهاده‌اند كه شباهت به حق دارد اما اولياء اللّه گرفتار آن نمى‌شوند، چرا كه نور يقين در اينجا راهنماى آنها است ... ولى دشمنان خدا بر اثر گمراهى در دام شبهات گرفتار مى‌شوند.

[١] اين جمله اقتباس از آيه ١٠١ سوره انبياء «إِنَّ الَّذِينَ سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَّا الْحُسْنى‌ أُولئِكَ عَنْها مُبْعَدُونَ» مى‌باشد كه به دنبال آيات مربوط به جهنم آمده و اشاره به اين دارد كه اين گروه در جهنّم گرفتار نمى‌شوند و از آنجا كه فتنه‌هاى دنيا جهنّم دنيا محسوب مى‌شود امام عليه السّلام مى‌فرمايد اين گروه در دنيا نيز گرفتار فتنه‌هاى شياطين نمى‌شوند.