پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٧٢ - نكته آرى، پرونده اعمال با مرگ بسته مىشود

در اينجا اين سؤال پيش مى‌آيد كه در بسيارى از روايات آمده كه آثار كارهاى نيك و بد انسان بعد از مرگ او به او مى‌رسد و به اين ترتيب پرونده اعمال او از نظر حسنات يا سيّئات سنگين‌تر مى‌شود، در حديثى از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مى‌خوانيم:

«سبعة اسباب يكتب للعبد ثوابها بعد وفاته، رجل غرس نخلا او حفر بئرا او اجرى نهرا او بنى مسجدا او كتب مصحفا او ورّث علما او خلّف ولدا صالحا يستغفر له بعد وفاته، هفت سبب (از اسباب خير) است كه ثوابش براى بنده خدا بعد از مرگ او نوشته مى‌شود: كسى كه نخلى بكارد، يا چاه آبى حفر كند، يا نهرى به جريان اندازد، يا مسجدى بنا كند، يا قرآنى [و يا كتابى سودمند] بنويسد، يا علمى از خود به يادگار بگذارد، يا فرزند صالحى بعد از او بماند كه پس از درگذشت وى برايش استغفار كند.» [١] روشن است كه آنچه در اين حديث آمده نمونه‌هاى بارز كار خير است، و گرنه تمام آثار نيك و سنّت‌هاى حسنه‌اى كه از انسان باقى مى‌ماند همين اثر را دارد. آيا اينها با آنچه در بالا گفته شد منافاتى ندارد؟

پاسخ اين سؤال روشن است، زيرا انسان بعد از مرگ عمل تازه‌اى نمى‌تواند انجام دهد، نه اين كه آثار اعمال گذشته به او نمى‌رسد، آرى پرونده اعمال جديد بسته مى‌شود و چيزى بر آن افزوده نمى‌گردد، ولى پرونده اعمال پيش از مرگ همواره گشوده است و انسان از ميوه‌هاى درخت‌هاى اعمال صالحه‌اش در برزخ و قيامت بهره‌مند مى‌شود. حتى از اعمالى كه فرزند صالح او انجام مى‌دهد و از آثار تربيت صحيحى است كه او در حال حياتش در مورد فرزند انجام داده بهره‌اى به او مى‌رسد، و طبيعى است كه انسان از ميوه‌هاى درخت برومندى كه نشانده است بهره ببرد.

[١] تنبيه الخواطر، (طبق نقل ميزان الحكمه، جلد ٣، صفحه ٢٤- ٢٣ ماده عمل).