پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٠ - شرح و تفسير

بيدار كنند و با تقويت مبانى ايمان و زدودن آثار خود باختگى در برابر سود و زيان زودگذر دنيا، آنان را به وظايف اصلى و اهداف بزرگى كه در پيش دارند آشنا و آشناتر سازند.

در هشتمين نكته، امام عليه السّلام به مسأله مهمّ ديگرى در همين رابطه اشاره كرده، مى‌فرمايد:

«آگاه باشيد! آنها كه از حقّ سود نگيرند، زيان باطل دامنشان را خواهد گرفت و آن كس كه (انوار) هدايت او را به راه راست نبرد، (ظلمت) گمراهى او را به وادى هلاكت مى‌كشاند، ألا و إنّه من لا ينفعه الحقّ، يضرّه الباطل: و من لا يستقيم به الهدى، يجرّ به الضّلال إلى الرّدى.

عمق اين سخن، هنگامى روشن مى‌شود كه تعريف واضحى از حقّ و باطل داشته باشيم.

حقّ، عبارت از واقعيت‌ها است، خواه، حقّ تكوينى باشد يا تشريعى. حقّ تكوينى واقعيت‌هاى جهان هستى است و در مقابل آن باطل، همان خيال‌ها و سراب‌ها، موجوداتى كه جز در عالم پندار وجود ندارند، است.

و حق در جهان تشريع، همان امتيازاتى است كه در قوانين الهى براى افرادى يا گروه‌هايى بر طبق مصالح معيّن و لياقت‌ها و شايستگى‌هاى ذاتى يا اكتسابى قرار داده شده است. و باطل همان قانون شكنى‌هاى در لباس قانون و بى‌عدالتى‌هاى تحت عنوان عدل و سلب حريت و آزادى واقعى در زير نقاب آزاديخواهى است.

بديهى است، آن كس كه به سراغ حق نرود، خواه در جهان تكوين يا در جهان تشريع، در دام باطل يعنى خيالات واهى و سرابهايى كه از دور به شكل آب است و از نزديك هيچ نيست، گرفتار مى‌شود و روشن است كه انسان از طريق هيچ به جايى نمى‌رسد. اين واقعيتها است كه منبع آثار است، ولى خيالات خام و پندارهاى بى‌اساس، جز خسران و زيان، چه سودى دارد؟! ممكن است انسان چند صباحى از طريق هيچ و پوچ و باطل، مردمى را اغفال كند و با وعده و وعيد، آنها را سرگرم سازد به بن بست مى‌رسد، بن بستى كه جز