پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٧٢ - عاقبت كار خوارج

شرح و تفسير

عاقبت كار خوارج‌

اين سخن نيز ادامه سخنى است كه در بحث گذشته در باره خوارج آمده بود و به همين دليل اين دو را قطعات مختلف يك كلام دانسته‌اند.

در اينجا نيز امام به چند پيشگويى در باره خوارج مى‌پردازد كه آنها را مى‌توان در رديف معجزات آن حضرت شمرد.

نخست در پاسخ ياران خود كه بعد از جنگ نهروان خدمتش عرض كردند «اى امير مؤمنان! تمام خوارج نابود شدند» فرمود: «نه، به خدا سوگند (اين گونه كه شما مى‌پنداريد نيست) آنها نطفه‌هايى در پشت پدران و رحم مادران خواهند بود»! ( «كلّا و اللّه، إنّهم نطف في أصلاب الرّجال، و قرارات‌ [١] النّساء).

به فرض كه مردان آنها در اين جنگ كشته شده باشند، ولى نطفه‌هاى ديگرى در آينده پرورش مى‌يابد و از مادر متولّد مى‌شود كه راه خوارج را مى‌پويد و به جرگه آنها مى‌پيوندد. و همان گونه كه امام پيشگويى فرموده بود در سالهاى بعد، بلكه قرنهاى بعد نيز گروهى پا به عرصه وجود گذاشتند كه همان راه نكبت بار خوارج را ادامه دادند.

اضافه بر اين، همان گونه كه در گذشته نيز اشاره شد، نه نفر در نهروان نجات يافتند و فرار كردند و در بلاد مختلف پراكنده شدند و پايه‌هاى اين مكتب فاسد و مفسد را بنا نهادند. از طرفى مى‌دانيم آنها كه در نهروان حاضر شدند تمام خوارج نبودند گروه ديگرى نيز وجود داشتند كه در ميدان جنگ حاضر نبودند و همان راه را ادامه دادند.

[١] «قرارات» از ماده «قرار» به معنى ثابت ماندن و در اصل از قرّ (بر وزن حرّ) به معنى سرماست و از آنجا كه سرما حركت و فعاليت را از انسان مى‌گيرد اين واژه به معنى ثابت ماندن آمده است و «قرارات النساء» به معنى رحم زنان است كه نطفه براى مدت قابل ملاحظه‌اى در آن قرار مى‌يابد و قرآن مجيد نيز مى‌فرمايد:

«ثُمَّ جَعَلْناهُ نُطْفَةً فِي قَرارٍ مَكِينٍ»، سپس او را نطفه‌اى در قرارگاه مطمئن (رحم) قرار داديم». (سوره مؤمنون، آيه ١٣).