پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥١٣ - خطبه در يك نگاه

خطبه چهل و ششم‌ [١] و من كلام له عليه السّلام عند عزمه على المسير الى الشام و هو دعاء دعا به ربّه عند وضع رجله في الركاب‌

امام عليه السّلام اين دعا را هنگامى كه پا را در ركاب گذاشت تا به سوى شام (براى خاموش كردن فتنه معاويه و شاميان گردنكش) برود تلاوت فرمود.

خطبه در يك نگاه‌

اين خطبه يا صحيح‌تر اين دعا، در عين كوتاهى نكته‌هاى جالب و عميقى در بر دارد، اولا تمام مشكلاتى را كه در اين سفر محتمل بوده، امام عليه السّلام تحت سه عنوان بيان كرده، و از آنها به خدا پناه مى‌برد، سپس خداوند را به عنوان يار همسفر، و جانشين در ميان بازماندگان و خانواده، توصيف مى‌كند كه بمنزله دليلى است بر

[١] سند خطبه: اين سخن را بعضى از كسانى كه قبل از سيد رضى مى‌زيسته‌اند از آن حضرت عليه السّلام نقل كرده‌اند، از جمله «نصر بن مزاحم» در كتاب صفين، و بعضى از مورخان نوشته‌اند هنگامى كه امام عليه السّلام مى‌خواست پا را در ركاب بگذارد و براى جنگ با معاويه از كوفه به سوى شام برود اين دعا را خواند.

همان گونه كه سيد رضى در ذيل اين كلام آورده است قسمت آغاز آن از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نقل شده، و امير مؤمنان على عليه السّلام آن را با جمله‌هاى پر معناى ديگرى تكميل نموده است. «اعثم» كوفى نيز در كتاب امير مؤمنان على عليه السّلام آن را با جمله‌هاى پر معناى ديگرى تكميل نموده است. «اعثم» كوفى نيز در كتاب الفتوح آن را ذكر كرده، «قاضى نعمان مصرى» اين دعا را با اضافات و تفاوتهايى در كتاب دعائم الاسلام آورده و مى‌گويد امام عليه السّلام به هر سفرى مى‌رفت اين دعا را تلاوت مى‌فرمود. (مصادر نهج البلاغة، جلد ٢، صفحه ١٢).