پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤١٢ - ترس از مرگ بيهوده است

مرگ بترسد، (هرگز به خاطر اين ترس) از مرگ رهايى نمى‌يابد و آن كس كه بقا را دوست دارد بقا به او نمى‌دهند.

شرح و تفسير

ترس از مرگ بيهوده است‌

بسيارى از شارحان نهج البلاغه بر اين عقيده‌اند كه اين فراز پيوند خاصى با فراز قبل ندارد و هر يك از جايى گرفته شده و مرحوم سيّد رضى آنها را به عنوان برگزيده‌هايى از يك خطبه يا از دو خطبه در اينجا آورده است.

البتّه مى‌توان با تكلّف پيوندى در ميان اين جمله‌ها به وجود آورد. و آن اين كه كسانى كه در چنگال شبهات گرفتار و تسليم مى‌شوند، ممكن است كه از ترس مرگ باشد. امام در اين جمله‌هاى اخير مى‌فرمايد كه ترس از مرگ باعث نجات از مرگ نخواهد شد.

به هر حال اين بخش از خطبه مركّب از دو جمله است كه هر دو ناظر به مسأله مرگ و پايان زندگى انسان‌ها است.

در جمله نخست مى‌فرمايد: «آن كس كه از مرگ بترسد، (هرگز به خاطر اين ترس) از مرگ رهايى نمى‌يابد، (فما ينجو من الموت من خافه).

بلكه اين ترس و وحشت، خود يكى از اسباب نزديك شدن مرگ است. مرگ قانونى است كه بر پيشانى تمام موجودات زنده نوشته شده است، چرا كه حيات جاودان جز براى خدا نيست. تمام ممكنات محدودند و سرانجام پايان مى‌گيرند و فانى مى‌شوند، آنچه باقى مى‌ماند، ذات پاك ازلى و ابدى خدا است كه هرگز گرد و غبار فنا بر دامان كبريايش نمى‌نشيند.

بنا بر اين نه ترس و وحشت از مرگ چيزى را عوض مى‌كند و نه دست و پا زدن براى بقا موجب بقا و حيات جاودانه است.

به همين دليل در جمله دوم، امام مى‌افزايد: «و آن كس كه بقا را دوست دارد، بقا