پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥١٩ - نكته فلسفه دعا

است، چرا كه مردم اين امور را رها مى‌كنند و به سراغ دعا مى‌روند! ٣- اضافه بر همه اينها، ما چگونه مى‌توانيم با دعا مقدّرات الهى را تغيير دهيم، اگر در علم خدا مقدّر شده حادثه‌اى رخ دهد، با دعاى ما تغيير نمى‌كند، و اگر مقدّر شده واقع نشود با دعاى ما واقع نمى‌شود، و به تعبير ساده، دعا نوعى فضولى در كار خداست، او هر چه مصلحت است انجام مى‌دهد و نيازى به دعاى ما نيست؟! ولى اگر مفهوم واقعى دعا و فلسفه نيايش روشن شود جايى براى اين گفتگوها باقى نمى‌ماند.

مفهوم صحيح دعا اين است كه ما منتهاى تلاش و كوشش خود را انجام دهيم، و آنچه را از توان ما بيرون است به لطف خدا بسپاريم، و با دعا حلّ مشكل را از او بخواهيم، و به مضمون‌ «أَمَّنْ يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوءَ» [١]، به هنگام اضطرار و عقيم ماندن تلاشها و كوششها به در خانه خدا برويم و دست به دعا برداريم، به همين دليل در روايات اسلامى تصريح شده است. آنهايى كه بر اثر تنبلى و كوتاهى و ندانم كارى گرفتار محروميت مى‌شوند، دعايشان مستجاب نخواهد شد. جوان تنبلى كه تن به كار نمى‌دهد دعايش در باره وسعت روزى به اجابت نمى‌رسد، و همچنين طلبكارى كه مقدار قابل توجّهى از مال و ثروت خود را به كسى داده و شاهد و سندى نگرفته و شخص بدهكار انكار كرده است دعاى او در اين زمينه مستجاب نيست! خلاصه اين كه ندانم كارى‌ها و تنبلى‌ها با دعا حل نخواهد شد.

با توجه به اين نكته دعا نه تنها عامل تخدير نيست، بلكه عامل حركت و تلاش تا آخرين حدّ توان است (دقّت كنيد).

اما اين كه گفته مى‌شود دعا مقدّرات الهى را تغيير نمى‌دهد، پاسخش روشن است، دعا سبب افزايش قابليت و شايستگى انسان مى‌شود زيرا به در خانه خدا مى‌رود، دل و جان خود را به نور معرفت او صفا مى‌بخشد، از گناه خود توبه مى‌كند، چرا كه توبه يكى از شرايط قبولى دعا است، و با اين امور قابليت بيشترى‌

[١] سوره نمل، آيه ٦٢.