پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٣ - تسليم و رضا در برابر خواست خدا

در بخش سوم از اين خطبه، به پاره‌اى از مسائل مهم اجتماعى، از جمله استحكام بخشيدن به پيوندهاى خويشاوندى و تعاون و همكارى در ميان خويشاوندان و اهل يك قبيله، براى مبارزه با مشكلات هم، اشاره مى‌فرمايد و روى اين مسأله تأكيد مى‌كند كه انسان، نبايد خويشاوندان و نزديكان خود را با بخل و امساك از دست دهد، چرا كه در مشكلات، تنها مى‌ماند و گرفتار زيانهاى غير قابل جبرانى خواهد شد.

شرح و تفسير

تسليم و رضا در برابر خواست خدا

در اين خطبه، امام عليه السّلام اشاره به مسأله مهمّى مى‌كند كه تأثير عميقى در تهذيب نفوس و آرامش فرد و جامعه دارد و آن اين است كه بى شك، زندگى اجتماعى بشر، منشأ بركات عظيمى است، به طورى كه مى‌توان گفت قسمت عمده پيروزى‌هاى مهمى كه در مسائل علمى و صنعتى و اجتماعى و غير آن، نصيب انسان‌ها شده، در پرتو همين زندگى اجتماعى است. در كنار اين بركات، مشكلات مهمّى نيز وجود دارد كه اگر حل نشود، ممكن است تمام آثار مثبت را بر باد دهد.

از جمله اين كه در ميان انسان‌ها، به هر دليل، تفاوت‌هايى از نظر استعداد و شرايط جسمى و روحى و فردى و اجتماعى وجود دارد و همين‌ها منشأ تفاوت‌هاى زيادى در امكانات مادى و مالى مى‌گردد. اين جا است كه افراد عقب مانده، گرفتار واكنش‌هاى گوناگون منفى مى‌شوند و يا سعى مى‌كنند كه خود را به آب و آتش بزنند و از حلال و حرام چشم بپوشند و در مسابقه‌اى كه پايانش معلوم نيست، با افراد پيشرو در جهات مادى، شركت كنند و يا به كلّى مأيوس شده و دست از فعّاليت بردارند و به انزوا كشيده شوند و يا آتش حسد، در دل آنها زبانه بكشد و نسبت به گروه نخست گرفتار كينه و انتقام جويى شوند.

از سوى ديگر، گروهى كه بهره زيادى دارند، آنها نيز ممكن است به خود بينى و خود بزرگ نگرى و كبر و غرور و طغيان و مفاسد عظيم ديگرى كه با كمى دقّت‌