پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٨٨ - نكته «عثمان» چه كارهايى كرد كه موجب خشم عمومى شد؟

نكته «عثمان» چه كارهايى كرد كه موجب خشم عمومى شد؟

غالب شارحان نهج البلاغة در ذيل اين خطبه، اشاره به بخشهاى وسيعى از كارهاى عثمان كرده‌اند كه اعتراض مردم را برانگيخت، و نطفه قيام خونين بر ضد او را پرورش داد.

مهمترين اين اعمال كه غالبا به آن اشاره كرده‌اند امور زير بود:

١- «عثمان» پستهاى حسّاس كشور اسلامى را در ميان اطرافيان و خويشاوندان خود كه بسيارى از آنان نالايق، فاسد و دور از تعاليم اسلام بودند تقسيم نمود، از جمله «وليد» را كه مردى فاسق و شراب خوار بود، بر مسند فرماندارى كوفه نشانيد، كوفه‌اى كه مركز بسيارى از پيشگامان اسلام بود. [١] و «حكم بن ابى العاص» را كه عموى او بود و از سوى «پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم» مطرود و تبعيد شده بود مقرّب خود ساخت، و به گرمى از او استقبال نمود، و جبّه خز بر او پوشاند و جمع‌آورى زكات طائفه «قضاعه» را در اختيار او گذارد، هنگامى كه آنها را جمع كرد و بالغ بر سيصد هزار درهم شد و نزد او آورد، همه را به او بخشيد. «ابن قتيبه» و «ابن عبد ربّه» و «ذهبى» كه همه از معاريف اهل سنت هستند مى‌گويند: از جمله امورى كه مردم بر «عثمان» انتقاد داشتند اين بود كه «حكم بن ابى العاص» را نزد خود جاى داد در حالى كه «ابو بكر» و «عمر» حاضر به اين كار نشدند. [٢] و نيز «مروان بن حكم» را كه پسر عمو و دامادش بود به عنوان معاون و مشاور خود انتخاب كرد و خمس غنائم «آفريقا» را كه پانصد هزار دينار بود به او بخشيد! ٢- به عكس شخصيت‌هاى بسيار بزرگوار و برجسته‌اى همچون «ابو ذر» را اذيت‌

[١] در ميان بسيارى از مفسّران شيعه و اهل سنّت معروف است كه آيه‌ «إِنْ جاءَكُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا» (هر گاه شخص فاسقى خبرى براى شما نقل كند تفحص و بررسى كنيد). سوره حجرات، آيه ٦، در باره «وليد» نازل شده است، بلكه «علّامه امينى» ادعاى اجماع آگاهان به تأويل قرآن را بر اين مسأله نقل مى‌كند (الغدير، جلد ٨، صفحه ٢٧٦).

[٢] مدارك اين مطلب را مرحوم «علّامه امينى» در جلد ٨، «الغدير» صفحه ٢٤١ به بعد آورده است.