آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ١٤٨ - تفسير
دور نباشد كه گفته شود جسم آنها لطيف است و شفاف و نديدنى ولى سخت است و از هم جدا نشود، جبائى پذيرفته كه جسم آنها كثيف بوده و در زمان سليمان ٧ ديده ميشدند، و چون آن حضرت درگذشت خدا آن نوع جن و شيطان را نابود كرد و نوعى ديگر آفريد ناديدنى و در زمان ما اين جنس هستند و بس و خدا داناتر است- پايان- طبرسى- ره- در تفسير «آخرين» گفته: يعنى مسخر كرد خدا برايش ديوهاى در زنجير بسته كه دو و يا سه تن از آنها را در زنجيرى مىبست و ميپذيرفتند چون از آنها ميخواست در سزاى نافرمانى و گفتند: با كفارشان چنين ميكرد و چون مسلمان ميشدند آنها را آزاد ميكرد.
«بِنُصْبٍ وَ عَذابٍ» يعنى رنج و ناگوارى و سختى و گفتهاند: با وسوسه باينكه بيماريت دراز شد و پروردگارت رحم نياورد بتو در مجمع البيان- ٧: ٤٧٨- و بيضاوى در «فَالْحَقُّ وَ الْحَقَّ أَقُولُ» گفته: يعنى پايدار كنم حق را و بگويمش: و گفتند يعنى سوگند بحق كه درست گويم: «و البته دوزخ را از تو و از هر كه پيرو تو است پر كنم»- ٢: ٣٥٠- بيضاوى.
«وَ مَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمنِ» يعنى ذكر خدا را ناديده گيرد و از آن روگرداند چون بسيار دلگرم بمادياتست است و غرق در شهوات، شيطانى بر او افكنيم كه همدوش او است و پيوسته او را وسوسه كند و گمراه سازد.
و در خصال است از امير المؤمنين ٧ كه هر كه بگناه آلايد از ياد خدا كور شود، و هر كه از آن كس كه خدا بطاعتش فرمانداده دريافت نكند، شيطانى برايش مشخص شود كه پيوسته قرين او باشد.
«سَوَّلَ لَهُمْ» گفتند: يعنى آسان كرد براشان انجام گناه را، و گفتند آنان را بشهوت واداشت «وَ أَمْلى لَهُمْ» كمك كند بدانها در آرزو و آرمان يا خدا بآنها مهلت دهد و در كيفرشان شتاب نكند.