سوم: از شقيق بلخى است كه گفته: هر روز شيطان از چهار سو نزد من آيد از پيش رو گويد: مترس خدا آمرزنده و مهربانست و بخوان كه «و البته من پر آمرزنده‌ام براى كسى كه توبه كند و كار نيك نمايد، ٨٢- طه» و از پشت سر مرا ميترساند از بينوا شدن فرزندانم و تو بخوان كه «هيچ جنبنده در زمين نيست جز اينكه روزيش با خداست، ٦- هود» و از طرف راست براى زنان آيد، تو بخوان «و سرانجام از آن پرهيزكاران است ٨٣- القصص» و از سمت چپ بانگيزش شهوت آيد، و تو بخوان: «و پرده كشيدند ميان آنان و آنچه ميخواستند، ٥٤- السبأ» سپس گفته: مقصود اينست كه اصرار دارد بوسوسه كردن بهر وجه ممكن و از رسول خدا است ٦ كه شيطان سر راه آدميزاده را بر او گرفت براى مسلمانى و گفت: چرا دست از دين پدران بردارى و چون نافرمانى او كرد، راه هجرت را بر او گرفت و گفت: چرا وطن خود را رها كنى و آواره شوى؟ و آنگه راه جهاد را بر او گرفت كه چرا نبرد كنى و كشته شوى و مالت را بخش كنند و زنت را بگيرند و او را مخالفت كرد و كارزار كرد، اين خبر دلالت دارد كه شيطان هيچ وسوسه‌اى واننهد كه بدل نيندازد.

اگر گويند: چرا از بالا و از زير را نفرموده؟

گوئيم: در تحقيقى كه كرديم همه نيروهاى ضد سعادت چهار بودند كه در اين چهار سو باشند، و اما در ظاهر روايت است كه چون شيطان اين سخن را گفت فرشته‌ها براى آدمى نگران شدند و گفتند پروردگارا چگونه آدمى از شيطان رهائى يابد با اينكه از اين چهار سو بر او چيره است، خدا تعالى بدانها وحى كرد كه: دو سو براى آدمى مانده بالا و زير و چون دست ببالا بر آرد براى دعاء از روى خضوع يا پيشانى بر زمين نهد با خشوع گناه هفتاد سالش را بيامرزم.