يابد بداند از خداست و هر كه نخست را پناه برد بخدا از شيطان رجيم و اين آيه را خواند، و حسن از يكى مهاجران روايت كرده كه هر كه را خوش آيد بداند شيطان چه مكانتى در وجودش دارد بينديشد كه رغبتش در كار زشت چه اندازه است.

فحشاء بخل است و فاحش در كلام عرب بخيل را گويند.

و در قول خدا تعالى «إِلَّا كَما يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطانُ مِنَ الْمَسِ‌» گفته: تخبط پريشان‌كاريست و تخبط شيطان اختلال روانى يا ديوانگى است كه آن را شيطان‌زده‌گى گويند، و مسّ ديوانگى است و ديوانه را ممسوس گويند و اصل مس با دست است و گويا شيطان دست كشد بآدمى و او را ديوانه كند و تخبط اينست كه او را لگد كند و مخبل شود، تخبط با پا است و جنون بدست كشيدن.

جبائى گفته: مردم گويند غش كردن از اينست كه شيطان باو دست ماليده و او را بخاك افكنده و اين باطل است زيرا نيروى شيطان سست است و نتواند مردم را بزمين افكند و بكشد و دليلش چند راه است.

١- حكايت خدا تعالى از شيطان كه «نبود مرا بر شما هيچ تسلطى جز اينكه دعوتتان كردم و پذيرفتيد» و اين صريح است در اينكه شيطان توانائى بانداختن و كشتن و آزار ندارد.

٢- شيطان يا جسم در هم و تيره است يا لطيف اگر نخست بود بايد ديده شود و بچشم آيد زيرا اگر چنين باشد و ديده نشود رواست در حضور ما خورشيدها و رعدها و برقها و كوهها باشند و ما آنها را نبينيم و اين نادانى بزرگى است و اگر جسمى لطيف باشد چون هواء نميشود سختى و نيرو داشته باشد و نميشود كه بتواند آدمى را بيندازد و بكشد.

٣- اگر شيطان بتواند آدمى را بيندازد و بكشد ميتواند كار معجزه پيغمبران كند و اين طعن در نبوتست.

٤- اگر چنين توانى دارد چرا همه مؤمنان را نميكشد و مخبط نميكند با شدت دشمنى او با آنان و چرا اموال آنها را بزور نبرد و احوالشان را تباه نكند و اسرارشان را