درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٣١٥ - قوله فاذا نفى عنه الشبهين شبه الابدان و شبه الارواح فقد عرف الله بالله

قوله‌: و هو المتفرد بخلق الارواح و الاجسام‌

: از جمله صفات فعل حق تعالى خلق و آفرينش است كه از مقام ذات و حريم كبريائى منبعث مى‌شود بدون اينكه واسطه‌ئى باشد و مخلوقات نيز منقسم بدو قسم هستند يكى ارواح و مجردات نورانى كه قائم بذات و جوهر حقيقى است بدون اينكه بموجود طبيعى تكيه نمايد.

قسم ديگر از مخلوقات اين نشئه عالم ماديات و اجسام است كه مركب از اجزاء بسيار و پراكنده و بى‌خبر و متحيز و وجود آنها ظلمانى و تيره هستند و هرگز قابل نورانيت نخواهند بود بلكه در عالم تيره‌گى و ظلمت هميشه بشر خواهند بود هرگز سهمى از نورانيت نخواهند داشت جز اينكه روح از آنها صورت حاصله‌اى پديد آورد و روح آن صورت را از جسم خارجى اخذ نمايد و عكس بردارى نموده صورت مجرد و نورانى آن را در ذات خود ايجاد نمايد كه در حقيقت مرتبه‌اى از خلق و ايجاد روح است كه در درون خود پديد مى‌آورد و بدان جهت نورانى مى‌شود و بر نورانيت و قدرت خود مى‌افزايد از اين جهت روح و نيز صورت حاصله نورانى و از شئون وجودى روح و نفس ناطقه خواهد بود ولى نفس و روح قائم بذات و نورانى و باقى بابقاء اللَّه تعالى خواهد بود.

و جمله المتفرد بيان صفت ذاتى ساحت كبريائى است كه صفت خلق و آفرينش از صفات فعل و قائم بذات كبريائى و فقط منبعث از حريم قدس است و بدون اينكه واسطه‌اى باشد بلكه حريم قدس به تنهائى قائم بذات و قيوم همه مخلوقات خواهد بود چه از قبيل روح كه داراى درجات بى‌شمار است و موجودات مجرد و نورانى هستند و يا از قبيل موجودات متحيز و ظلمانى.

قوله‌: فاذا نفى عنه الشبهين شبه الابدان و شبه الارواح فقد عرف اللَّه باللَّه‌

: بيان آنست كه بطور بداهت مخلوقات عبارت از ارواح مجرد و نورانى‌