درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٣٠١ - قوله لا اله الا هو العلى العظيم

و اراده‌ئى كه عين ذات كبريائى است و منشأ عالم امر و عالم خلق است اما عالم امر عبارت از كلمات و انوار قاهره و كلمات وجودى است از نظر تمثل بقول كن صادر از نفس ذات قدس است و اما عالم خلق عالم ماده و اجرام و مقادير بواسطه صدور امر است كه چنانچه اراده فرمايد كه صادر و تحقق بپذيرد آنگاه تحقق يافته است كه جمله فيكون تمثل بيان خبر از وقوع و نتيجه صدور اراده خواهد بود يعنى كن ايجادى مثالى از صدور اراده قاهره است هم چنان كه انشاء ضد اخبار واقعيتى جز صدور انشاء ندارد و حالت انتظار براى آن مفهوم ندارد مقابل اخبار كه وابسته بواقعيت خارجى است اين نسبت بموجود است عالم امر و كلمات اللَّه و انوار قدسيه و مدبره است از نظر تجرد و نورانيت هيچ گونه شرطى براى وجود آنان نخواهد بود و پس از ايجاد و تحقق بطور ابداع باقى ببقاء اللَّه خواهند بود.

و اما در مورد عالم خلق و آفرينش كه در عالم طبع و وابسته بشرط و قيد و زمان و مكان صورت ميگيرد همان كن ايجادى كه مثالى از صدور اراده و مشيت قاهره است تحقق مى‌پذيرد ولى از نظر اقتضاء مورد كه وابسته بجريان امور و شرائط خارجى است نتيجه كن ايجادى جمله فيكون خواهد بود و آن اخبار است از اينكه اراده و مراد حق تعالى بر اساس جريان طبع تحقق مى‌يابد.

باينكه همه امور و شرائط ظهورى نازل از اراده قاهره است و با مراد متحد خواهد بود و بالاخره مراد و خواسته حق تعالى در باره موجودات و حوادث عالم طبع ظهورى نازل از صدور اراده قاهره است كه از طريق وسايل طبيعى صورت مى‌پذيرد يعنى كن ايجادى كه مثالى از اراده قاهره از حريم كبريائى و عالم ازل صادر شده ولى از نظر اينكه مراد و خواسته حق تعالى از امور و حوادث جهان طبع و تدريج است با اينكه اراده قاهره حتمى است ولى در اثر تنزل و ظهور اراده و مراد در عالم طبع بصورت علل و اسباب طبيعى خواهد ظهور نمود كه مراد و خواسته از طريق وسايل عادى صورت خواهد گرفت و منافات ندارد كه اراده‌