درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٣٨٦ - قوله لم يزل الله عالما قادرا ثم أراد

بر حسب مفهوم متعدد است، ولى بر حسب تحقق عين ذات كبريائى است ولى فعل صادر در مرتبه متأخر و عبارت از اشياء و موجوداتى است كه در نظام وجود امكانى بمنزله ظل و اثر است كه تأخر ذاتى و رتبى از فاعل خالق دارد و اين قسم از اراده عبارت از ظهور فعل و مراد است كه در خارج و نظام امكانى از فيض وجود بهره‌مند گشته است.

با توجه باينكه اين قسم از اراده صفت فعل و اثر است كه عقل از وجود و تحقق فعل در خارج ابداع مينمايد كه مورد اراده و رضاى ساحت ربوبى بوده است و بالأخره مرتبه‌اى از ظهور اراده ساحت كبريائى است.

و اراده فعل عبارت از كن كلمه وجودى است كه بر حسب اقتضاء محل شرف صدور مييابد.

فرق دو قسم اراده بآنست كه اراده لازم حقيقى علم بذات كبريائى است كه عين علم بصفات و آثار و افعال است كه فيوضات آن عوالم امكانى را فرا گرفته است، بعبارت ديگر همچنان كه بذات كبريائى خود راضى و رضايت دارد، به همان حقيقت به صفات و آثار و انبساط فيوضات در عوالم امكانى نيز رضايت خواهد داشت زيرا فياض على الاطلاق، فيض او حتمى است و صفات افاضه و انبساط فيض و تابش وجود نيز بطور واجب خواهد بود، از نظر اينكه هر جهتى از جهات مظاهر كبريائى بطور واجب خواهد بود، هيچ جهت امكان در حريم كبريائى راه ندارد.

بدين جهت در حقيقت اراده كه مرادف با علم بذات و بصفات و به آثار و نيز رضا بذات و بصفات و آثار و بسط فيض است. همان اراده و خواست ذاتى است كه فيوضات ربوبى عوالم امكانى را فرا بگيرد، اين اراده بلحاظ بسط فيض و رضا به فيوضات است و اراده واجب است و عين علم بذات و رضا بذات و رضا به آثار و اراده و خواست بسط فيوضات بعوالم امكانى است، همچنان كه حريم كبريائى نور محض حقيقى است و لازم آن تابش اشعه بعوالم امكانى است.