درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٢٢٧ - (شرح)

بود از نظر اينكه مقام او عالى‌تر از زمان و حركت و تحول و عوارض است نميتوان از او بكلمه متى و يا بكلمه أين سؤال نمود زيرا اين از حالات و تحولات موجودات زمانى است و ساحت قدس ربوبى فوق عوالم طبع است و بهمه موجودات احاطه قيوميه خواهد داشت و بر همه زمان و زمانيات و مكان و اماكن برابر قدرت و احاطه كبريائى او همه يكسان است.

بالاخره در ساحت ربوبى نه ذات كبريائى او و نه در صفات و شئون ذاتى او تغير و تحول واقع نخواهد شد بهمين جهت ساحت قدس ربوبى بر همه زمانها و مكانها احاطه شهودى و قيوميت دارد و مصون از تغير و انفعال و از شائبه حدوث و زوال خواهد بود در صفات كمال يكتا و بى‌همتا و مصون از نقص و امكان است و نيز از جمله لوازم موجود طبيعى اتحاد همسر و صاحبة بمنظور التذاذ و بر توليد فرزند است.

بديهى است ساحت قدس ربوبى از نواقص امكانى منزه است هرگز حاجت باتحاد صاحبه و همسر ندارد و هم چنين فرض فرزند براى قدس ربوبى خلف فرض است زيرا ساحت ربوبى يكتا و بى‌همتا براى او فرض مانند فرزند محال است از نظر اينكه موجود بسيط كه ماهيت و تعين بنفس وجود و حقيقت تعين است هرگز مماثل و مجانس نخواهد داشت زيرا هر موجودى كه مثل و مانند داشته باشد مركب خواهد بود از دو جزء يكى جهت اتحاد و ديگرى جهت امتياز و اثنينيت زيرا توالد بمنظور حفظ نوع است و ذات آن موجود در اثر توالد باقى بماند و هر موجود مولودى لا محاله ممكن است والد قرار بگيرد.

خلاصه برائت ساحت ربوبى از اجسام و مواد و اينكه ماهيت ذاتيت او نفس وجود و تعين است هرگز مثل نخواهد داشت تا چه رسد باينكه والد و يا مولود قرار بگيرد و بهمين نظر نيز مانند كفو و مكافى و مساوى با ساحت ربوبى نخواهد بود زيرا صرف حقيقت وجود و بساطت حقيقى آن هرگز قابل تغير