درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ١١٥ - پرتوى از عالم مثال

با توجه باينكه نيروهاى ظاهرى و حواس پنجگانه نيروى قبول و انفعال هستند مانند بينائى و شنوائى كه در اثر تابش نور از ديدگان شى‌ء مرئى را مى‌بيند و مى‌پذيرد هم چنين با نيروى شنوائى سخن را مى‌شنود و مى‌پذيرد و بدين جهت كه حواس ظاهرى انفعالى هستند سبب ضعف نيروى خيال خواهند بود چه هر حادثه‌اى سبب جلب توجه به آن حادثه شده و وسيله صرف نظر از امرى كه مورد نيروى خيال قرار گرفته است خواهد شد ولى پس از قطع علاقه روح از بدن عنصرى نظر باينكه روح بدرون خود توجه زياده خواهد داشت از نظر قدرت و شهودى كه از طريق نيروى غيبى بآن موهبت خواهد شد.

هم چنان كه از آيه كريمه‌ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً استفاده مى‌شود كه با نيروى غيبى هر چه از قوه متخيله انسانى در دوره زندگى داشته با كمال نيروى و قدرت در ظرف متخيله حاضر و جمله ذات و شئون ذاتى نيروى خيال خواهد بود بدين جهت روح در عالم برزخ حواس پنجگانه درونى و باطنى آن مانند بينائى و شنوائى آن بنهايت نيرومند خواهد بود از نظر اينكه نيروى خلاقيّت خود را خواه ناخواه بكار خواهد برد و نيروى شهودى روح در عالم برزخ بسيار قوى بوده و قابل قياس به نيروى باطنى هنگام زندگى و تعلق روح ببدن عنصرى نخواهد بود.

بعبارت ديگر نيروى متخيله در زندگى نيروى خلاقه و ايجاد است ولى از نظر وجود مزاحم حواس پنجگانه ظاهرى با آن سبب ضعف آن خواهد بود ولى در عالم برزخ نيروى خلق و ايجاد روح بنهايت خواهد رسيد و خواه ناخواه هر چه را در باطن دارد بطور دائم صورت آن را ايجاد خواهد نمود.

بر حسب منطق آيه كريمه‌ وَ إِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَ أَشْهَدَهُمْ عَلى‌ أَنْفُسِهِمْ أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ قالُوا بَلى‌ آنست كه از جمله مظاهر فعل مقام قدس كبريائى خلق ارواح است كه از عالم الست و ذر همه آنها را مورد خطاب‌