درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٧٤ - پرتوى از عالم مثال
و بر اساس سعادت و شقاوت از كمون انسانى سرچشمه ميگيرد و بخارج از روح نيز ظهور مىنمايد هم چنان كه در عالم قيامت بر همين حقايق و سراير كه بطور تمثل در برزخ مشاهده نموده از نظر اينكه نشئه قيامت نشئه شهود و كشف سراير است نيروى شهود بيشترى خواهد داشت هر چه را كه در برزخ بطور تمثل مشاهده مىنمود در عالم قيامت بطور حقيقت مشاهده خواهد نمود.
هم چنان كه از كريمه ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً استفاده مىشود زيرا احضار در عالم برزخ بحضور صورتهاى خيالى و روحى بوده كه از شئون ظهور روح است باينكه صحنه را مشاهده نمايد كه از نعمتهاى زياده بر تصور سبب سرور خاطر اهل ايمان كامل گردد و احضار در عالم قيامت كه نهايت ظهور و شهود است بآنست كه حق تعالى و تقدس همه سراير و فضائل علمى و خلقى اهل ايمان را در عالم آخرت احضار خواهد فرمود و هر آنچه كه در عالم برزخ بطور تمثل مشاهده مىنمود صورت حقيقت در خارج خواهد يافت در حقيقت مانند آنست كه نور ايمان و فضايل خلقى وسعه و قدرت وجودى و روحى اهل ايمان مقتضى است كه حق تعالى همه آنها را ايجاد فرمايد و مورد استفاده خصوص شخص اهل ايمان قرار دهد و اختصاص باو خواهد داشت و هر چه را كه سيرت اعمال صالحه و فضايل خلقى اهل ايمان بوده در روح آنان نهفته بوده در عالم برزخ بظهور رسيده همه آنها را صورت حقيقت دهد و آنها را بيافريند و در اختيار مؤمن گذارد بضميمه اراده بطور اطلاق كه هر چه را بخواهد بيدرنگ بوجود مىآيد. كه اراده اهل ايمان ظهورى از اراده قاهره خواهد بود و سائر افراد اهل ايمان از اين گونه نعمتها كه اختصاص بهر يك از افراد دارد محروم و بىبهره خواهند بود.
زيرا اين نعمتها در اثر اقتضاء ذاتى و روانى افراد و محصول سعى و كوشش و لوازم ذاتى هر يك خواهد بود و از جمله موهبتها نيروى اراده بطور اطلاق است كه هر چه را از نعمتها نخواهند بمجرد اراده تحقق پذيرد و مورد استفاده قرار