درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ١٤٢ - قوله عليه السلام خالق كل شيء

قوله: عليه السلام‌ خالِقُ كُلِّ شَيْ‌ءٍ

: بيان دليل و برهان از نظر صفت فعل است كه بطور بداهت هر موجودى كه بهره‌اى از هستى دارد مخلوق و آفريده او است و ساحت قدس خالق هر موجودى است چه از قدسيان و چه از موجودات طبع و هر چه را كه زمان و پرتو نور هستى آن را فرا گرفته همه و همه مخلوق و آفريده ساحت قدس او هستند و نظر باينكه از جمله مخلوقات زمان و زمانيات و عوارض آنها است ساحت قدس هرگز معرض صفت مخلوق نخواهد بود و حقيقت حركت و تغيير از لوازم امكانى و نقص است و ساحت قدس ربوبى منزه از نقص و امكان است.

نتيجه آنست كه مقام كبريائى او اول و قديم و ازلى و ابدى است و همه عوالم امكانى سايه و پرتوى است كه قائم باو هستند و كلمه و صفت جامع همان‌ (الْحَيُّ الْقَيُّومُ) است كه حيات ذاتى ابدى و وجود بسيط قائم بذات صفت حقيقى كبريائى او است و حيات حقيقى عين صفات وجودى است و هم چنين صفت قيوم كه عوالم امكانى در پرتو و سايه حقيقى حريم او بوده و بطور ظلى نيز دائم خواهند بود.

و بعبارت ديگر ساحت قدس ربوبى خالق موجودات عوالم امكانى است از اين نظر صفات او نيز بالاتر و غير از صفات مخلوق است و همه صفات او عين ذات كبريائى و غير زائد است در صورتى كه صفات مخلوقات مانند وجود آنها زائد و عارض بر آنها ميباشد و در ذات و در صفات مقام كبريائى و هم چنين در افعال هرگز شبيه نخواهد داشت افعال و آثار كبريائى او خلق و آفرينش است از اين جهت علم و قدرت او ذاتى و سنخ ديگر غير از صفات مخلوقات است بهمين قياس اراده او بطور قهر و از شئون فعل او خواهد بود.

خلق و آفرينش ساحت ربوبى بهترين اقسام فعل و ايجاد است و نتيجه قول كن كلمه وجودى است كه شأن آن تحقق و هستى خواسته است بدون اينكه‌