درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٣٩٦ - بيان تضاد نيروى خيال با حس است

كريمه‌ هذا كِتابُنا يَنْطِقُ عَلَيْكُمْ بِالْحَقِّ إِنَّا كُنَّا نَسْتَنْسِخُ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ‌ جاثيه- ٢٩) در اين نظام آن كتاب مسطور و صورتهاى و سرائر اعمال پنهان است ولى در عالم برزخ و قيامت كه در سرائر آشكار مى‌شود حقايق و اسرار اعمال و نيات و منويات نيز آشكار خواهد شد و نظر به اينكه صحايف اعمال همان شئون روانى و حقيقت روح و صورت روانى است، لا محاله درون خود را خواهد مشاهده نمود محال است كه از خود بى‌خبر باشد و خود را نيابد و از خود غافل و بى‌خبر باشد از نظر اينكه اعمال بشر حركت جوهرى و ذاتى اكتسابى است.

و مفاد آيه كريمه‌ ما لِهذَا الْكِتابِ لا يُغادِرُ صَغِيرَةً وَ لا كَبِيرَةً إِلَّا أَحْصاها كهف- ٤٩ نسبت به افراد تبهكار است كه در عالم دنيا از خود و از مسير خود بى‌خبر بوده و توجهى بچگونگى اعمال خود نداشته، بالأخره از مسير و منتها سير خود بى‌خبر بوده، بدين جهت هنگام ورود بعالم برزخ بطور تعجب و شگفت آورى خود را خواهد يافت و بطور تعجب خواهد گفت كه اين چه كتاب مبسوطى است كه همه اعمال كوچك و بزرگ مرا ضبط نموده و چيزى را فرو گذار ننموده است.

همچنان كه بر حسب آيه كريمه‌ يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً- آل عمران- ٣٠ اهل ايمان در عالم برزخ و شهود هر چه از اعمال قلبى و جوارحى و خلقى از او صادر شده همه را بطور حضورى در روح خود مشاهده خواهد نمود، زيرا از جمله شهود روان خود خواهد بود و در صحايف خيالى و حيات روحى همه اعمال خود را خواهد يافت و در اثر نيروى غيبى همه اعمال او در صورت خيال او حضور خواهند يافت، بلكه به مشيت و نيروى غيبى پيوسته احضار خواهد شد و ذره‌اى از اعمال قلبى و جوارحى او لحظه‌اى پنهان نخواهد بود و نيز بر حسب آيه كريمه‌ إِنَّ كِتابَ الْأَبْرارِ لَفِي عِلِّيِّينَ وَ ما أَدْراكَ ما عِلِّيُّونَ كِتابٌ مَرْقُومٌ يَشْهَدُهُ الْمُقَرَّبُونَ‌- المطففين- ١٨- ٢١ اعمال‌