درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٣٠٩ - قوله ان الله خلق الاشخاص و الانوار

و عجز است و حجابى ميان خالق و مخلوق زياده بر خلق نيست كه هرگز اين حجاب قابل زوال نخواهد بود گر چه از نظر كثرت ارتباط و اتصال و نورانيت موهوبى باقى ببقاء اللَّه تعالى باشند و از جمله پرتو و وسايط فيوضات كه لازم مقام ربوبى هستند و تا هنگامى كه هويت مخلوق محفوظ است حجاب و فصل ذاتى نيز از ساحت ربوبى خواهند داشت.

قوله‌: ان اللَّه خلق الاشخاص و الانوار

: ذكر اشخاص مقابل انوار شاهد آنست كه مراد از اشخاص صورتهاى جسمانى و ذوات اوضاع خارجى است كه متحيز و غير قابل ادراك هستند نه بذات آنها قابل درك است و نيز غائب از خود هستند و هم چنين مورد ادراك قرار نخواهند گرفت زيرا اجسام متحيز خارجى قابل هيچ گونه ادراك و نورانيت نيستند و فقط از نظر صورت حاصله از آنها قابل درك خواهند بود بصورت حسى و يا صورت عقلانى و مراد از انوار صورتهاى ادراكى و احساسى و عقلانى است كه بذات آنها مورد ادراك و ذاتا نورانى هستند و مورد ادراك قوه ادراك احساسى و عقلانى قرار گرفته و از نظر اينكه موجودات نورانى و مجرد معرفى ميشوند.

و موجودات خارجى مظلم و تاريك و غائب از خود و پراكنده و بى‌خبر از خود و هرگز مورد ادراك و نورانيت قرار نخواهند گرفت جز از طريق صورت حاصله از آنها در ذهن و بالاخره موجودات نورانى مانند ارواح و ادراكات است كه ارواح نورانى و قائم بذات و هم چنين مدركات ارواح نورانى هستند فرق در آنست كه ارواح قائم بذات و متقوم به معلومات و معقولات است ولى مدركات و علوم و معقولات قائم بغير و از شئون ارواح خواهند بود از اين نظر است كه معلومات و الهامات غيبى قائم بافراد و ارواح قدسيه است كه چنانچه از اين زندگى ارتحال نمايند معلومات و تعليمات غيبى آنان نيز كه از شئون ذاتى و روح قدس آنان است و از جمله تعليمات ربوبى است از دسترس بشر خارج خواهد شد.

بالاخره ارواح و معلومات و معقولات هر يك موجودات نورانى و باقى‌