درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٢١٣ - قوله لم يزل حيا بلا حياة و ملكا قادرا قبل ان ينشىء شيئا و ملكا جبارا بعد انشائه للكون

همه از پرتو وجود و بساطت وجودى او بهره‌مند هستند و آنچه از ساحت او سلب مى‌شود فقط نواقص و اعدام و شرور خواهد بود و هرگز بهره وجودى از او سلب نمى‌شود زيرا هر چه در عوالم امكانى بسط يافته و منتشر شده همه از اشعه فيوضات او هستند.

هم چنان كه در روايت ديگر كه ذات كبريائى‌

(خلو من خلقه و خلقه خلو منه)

مراد همه نواقص و اعدام است كه هر چه را خلق و مخلوقات از صفات نقص دارند ساحت كبريائى خالى و منزه از آنها است هم چنان كه مخلوقات هرگز صفات حق تعالى را نخواهند داشت خلاصه دو صفت متقابل است كه ساحت ربوبى كل الاشياء بطور اعلى و اشرف است و هرگز صفت وجودى از او سلب نمى‌شود بلكه هر چه همه موجودات واجد هستند مسطوره‌اى از ساحت ربوبى است و همه آن صفات و كمالات بطور احسن و اعلى و اشرف ساحت ربوبى واجد است بوجدان ذاتى.

بدين جهت ساحت ربوبى كل الاشياء است ولى صفت ديگر آنست كه ساحت ربوبى هرگز متصف بصفات مخلوق نخواهد بود و منزه از نواقص مخلوقات است و خالى و تهى از نقص مخلوق است هم چنان كه مخلوقات او خالى خواهند بود از صفات ذاتى حق تعالى بلكه هر چه دارند در آنها شائبه نقص و زوال است هيچ بهره ذاتى و وجودى نخواهند داشت.

و صفت آنست كه‌

(لا كان خلوا من الملك قبل انشائه و لا يكون خلوا بعد ذهابه)

بيان آنست كه ساحت ربوبى كل الاشياء بطور اعلى و اشرف است و فاقد فضيلت نخواهد بود و واجد همه فضايل است و همه فيوضات و فضايل موجودات از ترشحات و فضايل او است كه دسترس مخلوقات نهاده است.

قوله‌: لم يزل حيا بلا حياة و ملكا قادرا قبل ان ينشى‌ء شيئا و ملكا جبارا بعد انشائه للكون‌

: بيان صفت اثباتى است ساحت ربوبى حى و ازلى و ابدى است و حيات او ذاتى‌