درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ١٣٩ - قوله و لا يحول من حال الى حال

تغيير پذير نخواهد بود و نيز قابل قياس به مخلوق نيست و هيچ مخلوق آفريده‌ئى اول و پايان آن يكسان نخواهد بود و معرض همه گونه عوارض و حالات قرار خواهد گرفت چه بر حسب طبع بر آن عارض شود و يا از طريق وسايل خارج بر آن رخ دهد.

ساحت كبريائى هرگز معرض تغيير و عوارض قرار نخواهد گرفت نه در ذات و نه در صفات زيرا او اول و منشأ هر موجود و آخر آنست از نظر اينكه مرجع و منتهى اليه هر مخلوق خواهد بود و هيچ موجودى نيست كه اول و آغاز آن مانند نهايت و پايان آن باشد و لا محاله معرض عوارض و تحولات قرار خواهد گرفت كه لازم حركت است كه هر يك نيز نامى بر آن نهاده شده مثلا دوره زندگى بشر و حالات او از قبيل نوزادگى و كودكى و جوانى و كهولت و فرسودگى شيخوخيت.

بالاخره هر مخلوقى آغاز آن غير از پايان و نهايت آنست و آخر و پايان آن غير از اول و آغاز آن خواهد بود.

ولى ساحت قدس ربوبى اول او عين آخر او و آخر او عين اول او است از هر لحاظ و او موجود حقيقى و بسيط است كه قيوم موجودات در همه احوال خواهد بود از اين نظر او اول بطور اطلاق و قبل و سابق ذاتى بر هر موجودى است همچنان كه او آخر و منتهى اليه هر موجودى است كه قائم باو خواهد بود (اليه الرجعى و المنتهى)

قوله‌ قديم اول آخر

: بيان آنست كه عنوان ساحت قدس ربوبى ازلى و يا ابدى بطور نسبت نيست كه تعدد قدماء لازم بيايد و همچنين مع الازل و الابد نسبت كه لازم آن معيت فرض شود بلكه حريم كبريائى قديم و اول بلا اول و آخر بلا نهايت است و عنوان ازل و ابد از بقاء حق تعالى و دوام او استفاده مى‌شود.

قوله: و لا يحول من حال الى حال‌

: بيان آنست كه ساحت قدس كبريائى معرض عوارض و تغيير قرار نخواهد گرفت نه در ذات و نه در صفات زيرا كه‌ خالِقُ كُلِّ شَيْ‌ءٍ است و حالات و عوارض از مقوله شى‌ء و مخلوق است از جمله وجود زمان كه اساس تحول و تغيير موجودات است‌