درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ١٢٥ - (الحديث الرابع)

محسوس همه نور و پرتوى از انوار قاهره است كه از مقام ربوبى منبعث مى‌شود و همه اين انوار منبعث از مقام ذات كبريائى خواهند بود.

و از جمله انوار و علوم و ادراكات و صورتهاى علمى كه همه ظاهر بذات و مظهر حقايقى است و هم مدركات امور خارجى همه بهر مرتبه‌اى باشند نور محسوس و يا معنوى و باطنى و ظاهرى و حقيقى كه بمعناى سعادت و قرب بحق تعالى است همه نورها و موهبت‌هائى است كه از حق تعالى افاضه مى‌شود نهايت در بعضى موارد مانند نور خورشيد نور ظاهرى است و ساير موارد نور معنوى است مانند انوار قاهره و ارواح قدسيه و ادراكات عقليه و نفسيه و بالاخره نور حقيقى بسيط كه مجعول بالذات مانند وجود است داراى مراتب بينهايت خواهد بود.

غرض امام عليه السلام از تفسير اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ‌ تفسير بنور حقيقى و هدايت معنوى نموده مانند انوار قاهره و قدسيه است و چنانچه مراد از سماوات كرات باشد لا محاله تفسير بنور حسى و محسوس خواهد بود مانند نور خورشيد كه نور ظاهرى و محسوس است بمعناى خالق نور در موجودات مانند خورشيد و يا آتش و يا قمر و مانند آنها از عوامل طبيعى است و بهر تقدير نور آنها بطور جعل بسيط است يعنى آن عوامل طبيعى را نورانى آفريده است.

و تفاوت نور بسيط از نظر اينكه حد و جنس و فصل و معرف ندارد و آشكارتر از هر ظاهرى است تفاوت و امتياز اقسام آن بفصول و مشخصات زائد بر نور نخواهد بود بلكه نور همان وجود است حقيقتا و اختلاف آن دو باعتبار است و سبب امتياز مراتب نور بشدت و ضعف است مانند مراتب وجود كه مرتبه اعلى آن نور الانوار ساحت كبريائى و ضعف آن ظل و نور محسوس ظاهرى مانند نور خورشيد و نور آتش است.

بالاخره نور مانند وجود و منقسم بنور بتغير و نور قائم بغير است مانند نور خورشيد كه روشنائى ظاهرى است و يا نور حقيقى و باطنى مانند ادراكات حسى‌