درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٣٧٤ - قوله عرف بغير رؤية و وصف بغير صورة و نعت بغير جسم

بر اين اساس است كه نظام اتقان و صلاح جهان خلقت يگانه مسطوره نظام صفت واجب ربوبى و منحصر به آنست، زيرا نظام جهان از وى و مظهرى از صفت كامل و قدس ربوبى است، از اين نظر بهترين مظاهر امكانى است و زياده بر اين حكمت و اتقان بر حسب نظام امكانى محال خواهد بود از نظر اينكه فرض ندارد.

همچنان كه سبب اينكه حريم ربوبى مستور و موجودات قدس و قدسيان از راه يافتن به حريم كبريائى او محجوب و بى‌بهره‌اند از نظر كمال ظهور درخشندگى نور ساحت ربوبى است، كه موجودات امكانى ظرفيت فهم و تلقى آن را نخواهند داشت و نظر باينكه وجود او بحت و بسيط است هرگز مثل و مانند نخواهد داشت و به همين قياس هيچ يك از صفات كمال وجودى او نيز مانند و شبيه نخواهد بود و هر يك از افعال و آثار او كه جهان را تا ابد بپا داشته نظير و مانند نخواهد داشت نور ساحت ربوبى از مقوله نور ظاهرى نيست كه قياس باشعه خورشيد شود بلكه نور معنوى و ظهور حقيقى است كه قابل تعقل نخواهد بود.

خلاصه علت و خالق شى‌ء و مخلوق او محال است كه مانند و هم نوع مخلوق باشد و لازم مى‌آيد، هر موجودى علت و سبب و خالق خود و هم نوع خود باشد در صورتى كه علت و سبب و خالق بايد با كمال شدت و قدرت بوده و از مجعول و مخلوق خود بغير قياس قوى‌تر باشد.

علت موجده و سبب ايجادكننده و آفريننده هرگز همنوع مخلوق و آفريده خود نخواهد بود، زيرا وجود علت و سبب ايجاد وجود بحت و بسيط و قائم به ذات و وجود مخلوق وجود عاريتى و قائم بغير خواهد بود، بر اين اساس است كه مخلوق نه در ذات و نه در صفات وجودى و نه در آثار و افعال و مخلوقات حق تعالى هرگز شباهت نخواهد داشت، زيرا فعل و اثر حريم قدس ربوبى نيز از حريم ربوبى سرچشمه ميگيرد و بلكه عوالم امكانى به اراده واحده و قاهر ربوبى‌