درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٢٣٣ - (شرح)

و معرف ندارد و جز از طريق لوازم نميتوان او را معرفى نمود.

اللَّه لفظ جلاله اسم و تام و مستجمع صفات وجودى است و موجودى است كه همه موجودات و آفريدها باو نيازمندند و او بى‌نياز از ما سوا ميباشد از نظر اينكه احدى الذات و بسيط حقيقى است شايسته مقام الوهيت است كه همه از او منبعث هستند.

احد صفت مشبهه و هر ماهيت كه عين هويت و نفس تعين آن باشد و صفت احد است يعنى هو لذاته ميباشد و هر چه ماهيت كه غير هويت او باشد او هو هو نميباشد زيرا هويت او وابسته بغير است و او هو هو بطور اطلاق نخواهد بود و صفت احد مبالغه در وحدت حقيقى و بساطت است كه غير قابل انقسام و كثرت است نه بر حسب عقل مانند انقسام به جنس و فصل و يا انقسام بماده و صورت و يا به حس و به اعضاء و جوارح در نتيجه حق تعالى در غايت وحدت و بساطت از همه جهات است.

و اله و خالق جهان بايد اين چنين احد و بسيط باشد زيرا مركب محتاج باجزاء و اجزاء آن غير آنست محتاج بغير است و هرگز محتاج بغير خالق عوالم امكانى نخواهد بود.

و صفت احد براى موجودى است كه در او شائبه كثرت نيست هم چنان كه مفاد سلبى آن منزه از كثرت و جنس و فصل و ماده و صورت و اجزاء و اعضاء است بلكه مفاد احد اثباتى آن نيز بساطت و كمال علم و كمال قدرت و حيات حقيقى و اراده قاهره و خير محض وجود مطلق است.

بالاخره احديت تامه منبع صفات كمال وجودى خواهد بود.

قوله: اللَّهُ الصَّمَدُ اللَّه تام و اسم جلاله مستجمع صفات وجودى و ذكر آن بمنزله ذكر همه صفات كمال خواهد بود و كلمه صمد صفت مشبهه بمعناى آنست كه ماهيت او عين هويت و حقيقت او نفس تعين او است در ذات او شائبه نقص و وابستگى بغير نخواهد بود.