درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ١٩٥ - وجود مثالى و تمثل

در حال زندگى محال است افراد عادى فرشته‌اى را ببيند و يا با او تماس بگيرد زيرا بشر در زندگى بر اساس نيروهاى ظاهرى استفاده مى‌نمايد و از طريق نيروى ظاهرى هرگز نمى‌تواند بر قدسيان و مجردات راه يافت ولى هنگام نزع روح كه آغاز صحنه عالم شهود است همه افراد بشر چه سعيد و يا شقى لا محاله مأمور قبض روح خود را مشاهده خواهند نمود و اين اولين لحظه‌اى است كه به صحنه پهناور و بى‌پايان عالم برزخ خواه ناخواه وارد خواهد شد كه بينهايت هولناك خواهد بود تفسير آيه كريمه‌ لا يُسْئَلُ عَمَّا يَفْعَلُ وَ هُمْ يُسْئَلُونَ‌ ساحت قدس كبريائى از نظر اينكه وجود بحت و بسط و تام و فوق تمام است از آثار و فيوضات او كه عوالم را فرا مى‌گيرد هرگز غرض زايدى بر ذات قدس او عارض نخواهد شد زيرا غرض و غايت از فعل بمنظور استفاده از فايده عمل اختيارى صالح است.

هم چنان كه اساس سير و سلوك بشر چنانست كه از هر فعل اختيارى استفاده نمايد و از فايده‌اى كه بر آن مترتب است حاجت و نقص خود را رفع نمايد و اين از نقص بشر است از نظر اينكه وجود او عاريتى است و فاقد كمال است ناگزير بايد در اثر سعى و كوشش و افعال اختيارى صالح كسب فضيلت بنمايد و از نتايج اعمال اختيارى خود بهرمند گردد.

بدين جهت بشر طبعا محدود و در باره هر فعل اختيارى خود مورد سؤال و مؤاخذه قرار خواهد گرفت كه اقدام بآن عمل بر طبق موازين عقلاء بوده و اثرى بر آن مترتب شده و مورد استفاده قرار گرفته و يا ضررى از آن بخود و يا بديگران وارد شده.

بديهى است غرض حاصل از فعل اختيارى اشرف و اعلى خواهد بود از فاعل زيرا غرض استفاده از فعل رفع حاجت فاعل مختار است ولى ساحت كبريائى از نظر اينكه وجود حقيقى و بسيط و تام و فوق تمام است فقر و حاجت و نقص در حريم كبريائى او راه ندارد بدين جهت غرض از آثار و آفرينش جز صدور فيض‌