درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ١٥٦ - (شرح)
و ماديت است و ساحت قدس ربوبى منزه از امكان و نقص مىباشد و مؤكد صفت احديت و صفت صمديت است.
قوله و لم يولد: هرگز ساحت قدس ربوبى بوجود نيامده و فرزند نبوده است كه ملازم با حدوث و نقصان و مسبوق بعدم و جسمانيت خواهد بود.
قوله تعالى: وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ: هرگز بر اين ساحت قدس ربوبى كفو و مانند و مثل نخواهد بود زيرا كفو و مثل مكافى در حد وجودى است و آن موجود چنانچه فرض شود كه ممكن است لا محاله محتاج و متأخر خواهد بود و هرگز مكافى و مانند ساحت ربوبى نخواهد بود و چنانچه فرض شود كه كفو و مانند واجب الوجود باشد لازم آن تعدد واجب الوجود خواهد بود و منافى با احديت و الهيت بطور اطلاق است و منافى با صرف الوجود است كه تعدد و تكرار پذير نخواهد بود و هر سه صفت سلبى نيز مؤكد صفت احد و نيز مؤكد صفت صمد ساحت قدس ربوبى است.
و مفاد سوره اخلاص با كمال ايجاز و وجازت آن محتوى جلال و شرفى است كه قابل توصيف نيست و بمنزله ثلث آيات كريمه قرآن معرفى شده از نظر اينكه واجد نكات دقيق در توحيد و احديت و بساطت وجود كبريائى است.
روايت شريفه در مقام بيان آنست كه سوره مباركه توحيد در مقام پاسخ از سؤالى است كه از رسول صادع صلى اللَّه عليه و آله از مردم صادر شده و سوره نيز در مقام پاسخ است اينكه بجامعه بشر اعلام بنمايد كه هُوَ اللَّهُ ساحت كبريائى موجود حقيقى غائب و قائم بذات و لذاته است كه از نظر عظمت و كبريائى مجهول الكنه است كه هرگز بر حريم ساحت قدس او نيروئى راه نخواهد يافت و ساحت قدس او نيز واجد صفات كمال وجودى است و عين ذات او مجهول الكنه مىباشد هم چنان كه صفات كمال او نيز مجهول الكنه است كه مفاد ضمير هو و اينكه نيروى بحريم كبريائى راه نخواهد يافت هم چنان كه صفات كمال او نيز مجهول الكنه است.