درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ١٣٢ - (الحديث الرابع)
همه آنها را در عالم برزخ مشاهده خواهند نمود زيرا عقيده ايمانى و عمل صالح و خلق نيكو وجود جوهرى و باطن و ظاهر و شعار اهل ايمان ميباشد و شهود روح سيرت نورانى خود را بآنست كه سيرت ايمان باصول توحيد و ساير حركات ارادى و جوهرى خود را بطور تمثل مشاهده نمايد و وجودات مثالى موجودات غيبى قائم بذوات و از شئون عالم برزخ و مثال است كه قائم بذات مبدء عقلى غيبى است اين تمثل به نيروى غيبى مقتضاى عالم برزخ و بر حسب اقتضاء ذاتى خواهد بود و قابل تغيير و يا تبدل و زوال نيز نخواهد بود هم چنان كه در تعبير بجمله محضرا استفاده شد و تمثل كه عمل خيالى روح نورانى اهل ايمان است در اثر قدرت روح همان صورتى را كه در متخيله داشته و بطور مثال با نيروهاى بينائى و شنوائى باطنى روح آنها را بصورت محسوس حس متناسب با عالم برزخ و شهود مشاهده خواهد نمود.
از اين بيان استفاده مىشود مفاد القبر اما روضة من رياض الجنة آنست كه روح مؤمن با اينكه مجرد و نورانى است با بدن كه در قبر پنهان است ارتباط ذاتى دارد ولى در اثر سعه شعاع نور ايمان و اعمال صالحه بطور تمثل صورت محدود قبر را بستانى از بهشت خواهد مشاهده نمود و با نيروى واحد بينائى و شنوائى باطنى كه لازم قدرت روح اهل ايمان است اين سعه مكانى و نورانى و نعمتهاى زياده بر تصور را بطور دائم مشاهده خواهد نمود و قدرت شهود روح اهل ايمان در عالم برزخ كه قائم بذات و نيروى غيبى است زياده بر قدرت روح او است كه در عالم دنيا نظر به باغها و بستانها محسوس خارجى مىنمايد زيرا ممكن است از طريق غمض عين و يا صرف نظر از مشاهده آن منظره لذت بخش بىبهره گردد.
خلاصه مشاهده موجودات خارجى در نظام طبع بوسائل گوناگون با شرايط بسيارى صورت ميگيرد و هر لحظه متزلزل و قابل زوال و تحول است ولى مشاهده روح صورت اعتقادى و ذاتى و خلقى و سيرت ذاتى خود را از درون او و نيروى