درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ١٠ - شرح
جزء متناسب يك ديگر سير تكاملى خود را هر يك پيمودهاند و آنگاه بصحنه قيامت وارد خواهد شد ولى زندگى روح با بدن خود بخود وجود كامل و محكوم بنظام باقى و ابدى و نورانى خواهد بود و از جهت كمال شباهت بزندگى در عالم طبع نخواهد داشت هم چنان كه وجود ميوه كامل و شاداب از هر لحاظ مخالف و مباين با شكوفه خواهد بود.
و منافات ندارد كه عالم قيامت محصول و سيرت زندگى هر لحظه از افراد بشر باشد كه در دنيا داشته از نظر عقيده و عمل و خلق همچنان كه نعمتهاى در عالم قيامت نيز شباهت ظاهرى با اعمال صالح نخواهد داشت بلكه سيرت و حقيقت آنها است و تفاوت اعمال صالح اهل ايمان در عالم قيامت با عالم دنيا مانند تفاوت و اختلاف شكوفهها و ميوههاى شاداب است كه بر حسب سيرت و حقيقت يك سنخ خواهد بود ولى بر حسب صورت تفاوت بسيار خواهند داشت هم چنان كه بر حسب قول به تجسم عمل صالح در آخرت رابطه مرموزى خواهد بود مثال عمل صالح و صورت نعمت اخروى از نظر اينكه عمل صالح شعار آن ايمان و عبوديت و ارتباط با مقام كبريائى داشته صورت تجسم عمل صالح در عالم قيامت نيز شعار آن صلاح و نورانى و ابدى خواهد بود.
خلاصه حشر عبارت از تحول نظام عالم طبع و برزخ عالم قيامت كه همه موجودات آن بصورت حقيقت و موجود ادراكى و شعورى هستند هم چنان كه روح باقصى درجه كمال سير و حركت جوهرى خود رسيده و بظهور در آمده است بهمين قياس بدن كه جزء انقيادى روح است در آستانه عالم قيامت بار ديگر پيوست و در حيطه تدبير روح در مىآيد آن نيز مراتب كمالى متناسب خود را پيموده صفاء و نورانيت و حيات زيادترى خواهد يافت در اثر اينكه در پير و روح در سير تكاملى بوده و بدين منوال عالم برزخ را پشت سر نهاده است بهمين قياس همه موجودات و ذرات عالم طبع كه بصورت كامل و نظام ابدى ظهور خواهد نمود موجودات عالم