ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٧٨٦

«و ما لم يطيقوا»

يعنى تكليف‌هاى سختى كه از اين امت برداشته شده سپس امام در اين باره به آيات قرآن استشهاد كرده است چون آيه:

«رَبَّنا لا تُؤاخِذْنا ... الخ» در مجمع البيان گفته چند وجه دارد:

١- مراد از نسينا، تركنا باشد چون: «نَسُوا اللَّهَ فَأَنْساهُمْ أَنْفُسَهُمْ‌».

٢- مقصود اهمال و بى‌توجهى باشد كه موجب نسيانند.

٣- ترك فعل واجب بر سبيل سهو و غفلت و مقصود تأكيد حكم عقل باشد به منظور دعا و تضرع.

٤- از ابن عباس و عطا نقل شده كه مقصود اين است كه خدايا اگر ما از روى نادانى و تعمد تو را نافرمانى كرديم بر ما مگير. از مجلسى (ره)-

(ما لا يعلمون)

ظاهرش اين است كه جاهل به طور مطلق معذور است و از آيات و اخبار بسيارى هم فهميده مى‌شود و عمل بدان دور نيست جز آنچه دليل بر خلاف دارد ولى اصحاب آن را به موارد معينى تخصيص دادند كه در كتب فقه نقل كردند مانند جهل به نجاست جامه و بدن يا محل سجده يا جهل به غصب در جامه و محل نماز يا ترك جهر و اخفات در محل خود براى نمازگزار و نكاح در عده و امثال آنها و بسا گفته شود مقصود رفع مؤاخذه است و آن منافات ندارد با ترتب احكام ديگر و با عدم تقصير در فحص عموم دارد ولى ظاهر لفظ وضع و رفع عدم ترتب احكام هم است.

(ما اضطروا اليه)

خواه اضطرار خدائى باشد يا به وسيله خلق و يا خود مكلف.

طيره: بد فالى است، و در حديث است كه: فال خوب را دوست داشت و بد فالى را ناخوش مى‌داشت تا آنكه گويد: رفع طيره سه وجه دارد:

١- رفع مؤاخذه و عقاب بر اين خاطره‌اى كه رخ مى‌دهد زيرا تقريباً جلوگيرى از آن ميسر نيست و كفاره‌اش ترتيب اثر نكردن بر آن است و اقدام‌