ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٧٥٦

نماند و هر حقى در آن پابرجا گردد و اگر سخت تيره و تار گردد كفرش ثابت شود و هر چه باطل است در آن جا گيرد و اگر ميانه حال باشد و تاريك و روشن در حال لرزش و ترديد ميان ايمان و كفر است و اگر تيرگى غالب آيد به كفر گرايد و اگر روشنى فزايد مؤمن بماند و چنين دلى از ايمان به كفر دست به دست مى‌شود و بايد روى به خدا آرد و به درگاه او زارى كند و دعا كند و بكوشد تا مبادا ايمانش از دست برود و بى‌ايمان بميرد. از مجلسى (ره)-

«هذا كله لمن لم ينتفع»

يعنى هر كس عمل كند بدان چه بيند و داند از عقائد و احكام و اعمال و اخلاق و آداب‌

«اثبت له الشهاده»

يعنى خدا و فرشته‌ها و حجج الهى و همه مؤمنان به نجاتِ او گواهند. از مجلسى (ره)- گفته شده كه چون خلقت دنبال علم است و خدا هر چيزى را پيش از آفرينشِ آن مى‌داند چنانچه پس از آفرينش آن و دلِ مؤمن به اختيار خودش موصوف به ايمان است درست باشد اين تعبير كه خدا آن را با ايمان آفريده و اين مستلزم جبر بر ايمان نيست. و مقدارى كه از آيه ذكر نشده «و هر كه را خواهد گمراه سازد دلش را تنگ و گرفته دارد» تا «گويا مى‌خواهد به آسمان بالا برود»- كنايه از اينكه پذيرفتن اسلام بر او بسيار سخت و دشوار است بمانند بالا رفتن به آسمان. از مجلسى (ره)- و همانا دل مشرك را وارونه دانسته براى آنكه چيزى از حقائق در آن جا نكرده به خلاف منافق كه حق و ايمان در دلش گذر دارد و گرچه آن را نگاه نمى‌دارد. از مجلسى (ره)- از براى روح انسانى منزل‌ها است در سير به سوى خدا:

١- عالم محسوسات ٢- عالم تخيلات ٣- موهومات ٤- معقولات، و او در اين منزل است كه از ساير حيوانات جدا مى‌شود و امتياز دارد و در آنجا