ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٧٢٣

ترك انجام امر الهى وجود دارد مانند اينكه هوا بسيار سرد است و از وضوء با غسل با آب سرد در رنج مى‌شود نه به اندازه‌اى كه به حد عسر و حرج برسد، در وقت نماز يك سرگرمى و دلربائى دارد كه بر قصد بندگى او غالب است و همچنين، ولى گاهى مى‌شود كه هيچ گونه داعى مخالفى وجود ندارد و مع ذلك نماز را نمى‌خواند و در اين صورت است كه فرمان الهى به هيچ وجه در وجودش اثر نكرده است و اين عبارت از استخفاف است و كفر است. از مجلسى (ره)- اين حديث دلالت دارد بر اينكه شك در اصول دين موجب كفر است و در ابواب ايمان هم گذشت و بعد هم مى‌آيد ان شاء اللَّه، و گويا مقصود شك بعد از اتمام حجت است و مقصود از كفر آن است كه برابر ايمان است و شامل مستضعفين هم مى‌شود و كفر به اين معنا مستلزم خلود در دوزخ نيست. از مجلسى (ره)- در اين حديث اشعارى است به اينكه كفر شاك از ضروريات دين نيست تا انكارش موجب كفر باشد. از مجلسى (ره)- «فما موضع ترك العمل» دو احتمال دارد:

١- غرض استعلام از اين باشد كه مقصود ترك همه اعمال دينى است يا ترك برخى از آنها هم اين حكم را دارد و امام پاسخ داد كه اعم است از ترك همه و ترك برخى از اعمال عمده چون نماز.

٢- سؤال از اين باشد كه ترك هر عمل دين موجب كفر است يا برخى از اعمال چنين است و جواب داد: برخى چنين است.

«حتى يدعه اجمع» يعنى آيا ترك همه چنين است؟ حرف استفهام در آن مقدر است و حاصل مقصود اين است كه: آيا ترك عمل مخصوص اين حكم كفر را دارد يا ترك همه اعمال اين حكم را دارد؟ و امام فرمود: بر خود ترك عمدى نماز هم اين حكم كفر باز مى‌شود.