راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٨٨ - سيما و شمايل پيامبر صلى الله عليه و آله

ابلاغ حاجت خود به حاكم نيست، به او برساند خداوند او را در روز قيامت ثابت قدم بدارد» در حضور پيامبر صلى الله عليه و آله چيزى جز اين‌ها گفته نمى‌شد. و از كسى جز آن پذيرفته نبود. گروههاى پيشقراول قبيله‌ها وارد مى‌شدند و از حلاوت علوم و معارف در محضر پيامبر صلى الله عليه و آله برخوردار مى‌شدند و با كسب بصيرت و هدايت به راه خير پراكنده مى‌شدند و بيرون مى‌رفتند.«٢٥٣»

امام حسين عليه السّلام مى‌فرمايد: از پدرم درباره بيرون رفتن پيامبر صلى الله عليه و آله از منزل، پرسيدم و اينكه در بيرون از منزل چه مى‌كرد؟ فرمود: رسول خدا صلى الله عليه و آله جز به گفتن سخنى كه به او مربوط بود، زبان نمى‌گشود. با مردم انس داشت و از مردم جدا نبود- به عبارت ديگر از مردم دورى نمى‌كرد- بزرگ هر قومى را گرامى مى‌داشت او را به سرپرستى ايشان مى‌گمارد. مردم را از آشوب برحذر مى‌داشت و بدون اين كه كسى را از خوشرويى و خوشخوئى‌اش محروم سازد حريم حرمت خويش را نگه مى‌داشت، از اصحابش دلجويى مى‌كرد و از خود مردم آنچه را كه در بين آنها بود مى‌پرسيد، در نتيجه خوب را تحسين و تقويت و بد را نكوهش مى‌كرد و حقير مى‌شمرد. كارش براساس اعتدال بود نه زياد و نه كم. از ترس اين كه مبادا آنها غفلت ورزند و يا افسرده شوند، خود غفلت نمى‌ورزيد. براى هر حالتى، آمادگى خاصى داشت، از حق كوتاه نمى‌آمد و تجاوز هم نمى‌كرد. هر كه از مردم جانشين او مى‌شد، بهترين مردمان بود. برترين مردم در نزد آن حضرت كسى بود كه خير خواه همگان باشد و ارجمندتر از همه در نزد او كسى بود كه بهتر با مردم مواسات و با ايشان هميارى كند.

امام حسين عليه السّلام مى‌فرمايد: از پدرم راجع به نشست آن حضرت پرسيدم. فرمود: رسول خدا صلى الله عليه و آله نمى‌نشست و از جا بر نمى‌خاست مگر به ياد خداى تعالى. در چند جا سكنا نمى‌گرفت و از ساكن شدن در چند جا نهى مى‌كرد و هر گاه به انجمنى مى‌رسيد هر جاى مجلس كه جا بود مى‌نشست و به اين عمل ديگران را امر، مى‌فرمود. به هر يك از همنشينان بهره‌اش را مى‌داد [به طورى كه‌] همنشين تصوّر نمى‌كرد كه كسى در نزد پيامبر گرامى‌تر از اوست. هر كه با آن حضرت همنشين يا در مورد حاجتى هم سخن مى‌شد، با او درنگ مى‌كرد تا آن شخص انصراف پيدا كند، و هر كه حاجتى از آن‌