قرآن كسانى را ذكر مى‌فرمايد كه در دنيا بهره‌هاى فراوانى داشتند و در آخرت هم سعادتمند هستند و نيز كسانى كه در دنيا بدبخت و محروم و مبتلا به عذابهاى گوناگون بوده‌اند و در آخرت هم عذابهاى سخت‌ترى در پيش دارند: «خَسِرَ الدُّنْيا وَالآْخِرَةَ ذلِكَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبِين». دسته‌ى اوّل چون سليمان بن داود و برخى ديگر از ملوك بنى‌اسرائيل كه مقام نبوّت هم داشته‌اند و در آخرت هم سعادتمند هستند.

نيز داستان آن يهودى را شنيده‌ايد كه خدمت حضرت ابا محمّد حسن بن على المجتبى صلوات الله عليه رسيد در حاليكه آنحضرت سوار بر اسب مجللّى بودند و او بسيار فقير بود. عرض كرد جدّ شما پيامبر(صلى الله عليه وآله) فرموده است: «الدّنيا سجن المؤمن وجنّة الكافر» دنيا زندان مؤمن و بهشت كافر است؛ اينك من با اين درماندگى در زندان هستم يا شما؟! آيا شما با اين شكوه و جلال، اهل سعادت هستيد و معتقديد من اهل دوزخم؟

حضرت فرمود، اگر تو مقامات ما را در آخرت مى‌ديدى، مى‌دانستى كه دنيا با همه‌ى نعمت هايش، زندان ماست و اگر عذابهايى را كه خدا براى تو مهيّا فرموده است مى‌ديدى، همين فقر و بدبختى ات هم در نظرت بهشت مى‌بود!

پس چنين نيست كه هر كه در دنيا متنّعم بود در آخرت محروم خواهد بود و برعكس؛ بنابراين چه رابطه‌اى بين اين دنيا و آخرت برقرار است؟

اين رابطه را قرآن كريم، در آيات بسيار زيادى كه شمارش آن مشكل است؛ بيان فرموده است و آن را بين اعمال اختيارى آنها و سعادت و شقاوت آخرت مى‌داند: اگر در دنيا اهل ايمان و عمل صالح باشد در آخرت سعادتمند خواهد بود چه متنعّم و چه مسكين باشد. فقر و غنى تابع اسباب خاصّى‌ست كه در اين دنيا هم براى مؤمن حاصل مى‌شود و هم براى كافر، و هيچ يك موجب مقبوليّت يا مبغوضيّت نزد خدا نمى‌گردد.

نمونه‌ى آيات در اين زمينه:

بقره / ٨١ و ٨٢: «بَلى مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَأَحاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ فَأُولئِكَ أَصْحابُ النّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصّالِحاتِ أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيها خالِدُون».

آنان كه گناه ورزند و گناهشان آنان را احاطه كند، دوزخى اند و جاودانه در آنند و آنانكه ايمان آورند و كردار نيكو از ايشان سر زند از دسته‌ى بهشتى هايند و در آن جاودانند.