معارف قرآن
(١)
مقدمه
١٥ ص
(٢)
طرح دسته بندى آيات
٢٠ ص
(٣)
طرحها
٢٠ ص
(٤)
بخش اوّل
٢٧ ص
(٥)
خــداشناسى
٢٧ ص
(٦)
دليل عقلى بر وجود خدا در قرآن
٣٣ ص
(٧)
خداشناسى فطرى
٣٦ ص
(٨)
آيه ى ميثاق
٤٧ ص
(٩)
مفهوم توحيد
٥٦ ص
(١٠)
نصاب توحيد
٦٤ ص
(١١)
وساطت در تدبير
٧٠ ص
(١٢)
استدلال عقلى بر توحيد
٧٧ ص
(١٣)
توحيد ذاتى ـ صفاتى ـ افعالى
٨٧ ص
(١٤)
خدا را تا چه اندازه مي توان شناخت؟
٩٧ ص
(١٥)
كليّات افعال الهى
١٠٥ ص
(١٦)
دنباله بحث در كليّات افعال الهى
١١٤ ص
(١٧)
اصل عليّت در قرآن
١٢٤ ص
(١٨)
رابطه اعجاز با قانون عليّت
١٣٣ ص
(١٩)
كدام يكى از اين نظرها صحيح است؟
١٣٥ ص
(٢٠)
وسعت قدرت و مشيت الهى
١٤٠ ص
(٢١)
رابطه ى قدرت و اراده
١٤٧ ص
(٢٢)
« خدا مورد بازخواست قرار نمى گيرد»
١٥٤ ص
(٢٣)
نظر « المنار» و نقد آن
١٥٧ ص
(٢٤)
هدف افعال الهى
١٦١ ص
(٢٥)
نظر قرآن
١٦٧ ص
(٢٦)
* هدف چيست؟
١٧٣ ص
(٢٧)
هدف آفرينش جهان و انسان
١٧٦ ص
(٢٨)
مراتب فعل الهى
١٨٥ ص
(٢٩)
اما دانستن خدا چگونه است؟
١٨٨ ص
(٣٠)
امّا از نظر « قرآن»
١٨٧ ص
(٣١)
حل مسأله
١٩٠ ص
(٣٢)
مفهوم كتاب در كتاب خدا
١٩٢ ص
(٣٣)
* مفهوم كتاب
١٩٥ ص
(٣٤)
موارد استعمال كتاب در قرآن
١٩٦ ص
(٣٥)
اذن الهى
٢٠٠ ص
(٣٦)
كيفيت انتزاع مشيت
٢٠٦ ص
(٣٧)
كيفيت انتزاع مفهوم اراده
٢٠٦ ص
(٣٨)
* تقدير
٢٠٧ ص
(٣٩)
كيفيت انتزاع مفهوم اذن
٢٠٥ ص
(٤٠)
نكاتى پيرامون تقدير
٢١٤ ص
(٤١)
اجــل
٢١٧ ص
(٤٢)
قـضاء
٢١٩ ص
(٤٣)
بخش دوّم
٢٢٧ ص
(٤٤)
كيهان شناسى
٢٢٧ ص
(٤٥)
آيات كيهان شناسى
٢٣٦ ص
(٤٦)
آسمان و زمين
٢٣٨ ص
(٤٧)
الف ـ آسمان
٢٣٨ ص
(٤٨)
ب ـ زمين
٢٤١ ص
(٤٩)
تعداد سماوات
٢٤٢ ص
(٥٠)
تعداد ارض
٢٤٢ ص
(٥١)
زمان خلقت آسمان و زمين
٢٤٣ ص
(٥٢)
كيفيت خلقت آسمانها
٢٤٦ ص
(٥٣)
عرش و كُرسى
٢٥٠ ص
(٥٤)
پديده هاى جهان
٢٥٢ ص
(٥٥)
زمين
٢٥٤ ص
(٥٦)
شب و روز
٢٥٦ ص
(٥٧)
ايلاج
٢٥٧ ص
(٥٨)
تقليب و تكوير
٢٥٨ ص
(٥٩)
اغشاء
٢٥٨ ص
(٦٠)
پديده هاى ارضى
٢٥٨ ص
(٦١)
1 ـ كوهها
٢٥٨ ص
(٦٢)
2 ـ راهها (= سُبُل)
٢٥٩ ص
(٦٣)
3 ـ بادها (= رياح)
٢٥٩ ص
(٦٤)
4 ـ رعد و برق
٢٦١ ص
(٦٥)
پديده هاى زمينى
٢٦٣ ص
(٦٦)
1 ـ كيفيت پيدايش ابرها و بارش باران
٢٦٣ ص
(٦٧)
2 ـ ارتباط پديده ى ابر با نزول باران و ريزش آن از جوّ به زمين = نزول باران
٢٦٤ ص
(٦٨)
3 ـ نهرها و چشمه ها
٢٦٥ ص
(٦٩)
4 ـ درياها
٢٦٦ ص
(٧٠)
5 ـ پيدايش گياهان از ريزش باران
٢٦٦ ص
(٧١)
6 ـ رابطه بين پديده هاى جوّى و ارضى
٢٧١ ص
(٧٢)
7 ـ گياهان ويژه
٢٧٢ ص
(٧٣)
8 ـ جانوران
٢٧٥ ص
(٧٤)
9 ـ پرندگان
٢٧٥ ص
(٧٥)
10 ـ حيوانات روى زمين
٢٧٦ ص
(٧٦)
زنبور عسل
٢٧٨ ص
(٧٧)
فرشتگان
٢٨٣ ص
(٧٨)
كارهاى فرشتگان
٢٨٥ ص
(٧٩)
كارهاى ديگر فرشتگان
٢٨٩ ص
(٨٠)
جنّ و شيطان
٢٩٥ ص
(٨١)
جنّ
٢٩٥ ص
(٨٢)
ارتباط مفهوم جنّ و شيطان
٢٩٧ ص
(٨٣)
كارهاى ديگر شيطان
٣٠١ ص
(٨٤)
علائم كارها و دعوتهاى شيطان
٣٠٣ ص
(٨٥)
شياطينِ جِن
٣٠٥ ص
(٨٦)
تسخير جن به وسيله ى انسان
٣١٠ ص
(٨٧)
ايمان آوردن جنّ به پيامبر
٣١١ ص
(٨٨)
دارودسته ى شيطان
٣١٣ ص
(٨٩)
بخش سـوّم
٣١٥ ص
(٩٠)
انسان شناسى
٣١٥ ص
(٩١)
« وجوه اهميّت انسان شناسى»
٣١٧ ص
(٩٢)
الف ـ شناخت انسان، راهگشاى شناخت خداست
٣١٧ ص
(٩٣)
ب شناخت انسان و ارتباط آن با مسائل اصولى و اعتقادى ما
٣١٨ ص
(٩٤)
ج انسان شناسى و ارتباط آن با مسائل اخلاقى
٣١٩ ص
(٩٥)
د شناخت انسان و ارتباط آن با احكام اجتماعى
٣١٩ ص
(٩٦)
كلمه ى « انسان» و مرادفات آن، در قرآن
٣٢٠ ص
(٩٧)
آفرينش انسان در قرآن
٣٢٢ ص
(٩٨)
انسان از چه آفريده شده است؟
٣٢٤ ص
(٩٩)
بررسى آيات مربوط به آفرينش انسان
٣٢٥ ص
(١٠٠)
آب
٣٢٩ ص
(١٠١)
نطفه
٣٣٠ ص
(١٠٢)
آفرينش آدم
٣٣٥ ص
(١٠٣)
روح انسان
٣٤٣ ص
(١٠٤)
موارد استعمال كلمه ى روح در قرآن
٣٤٤ ص
(١٠٥)
انتساب روح به خدا يعنى چه؟
٣٥٠ ص
(١٠٦)
خلافت الهى
٣٥٢ ص
(١٠٧)
مفهوم خلافت
٣٥٤ ص
(١٠٨)
منظور از خليفه در آيه ى شريفء چيست؟
٣٥٥ ص
(١٠٩)
ملاك خلافت
٣٥٨ ص
(١١٠)
كرامت انسان
٣٦٠ ص
(١١١)
اختيار انسان
٣٦٧ ص
(١١٢)
مفهوم اختيار
٣٦٨ ص
(١١٣)
در مورد حيوانات چطور؟
٣٧٢ ص
(١١٤)
شبهه هاى جبرى ها و پاسخ به آنها
٣٧٣ ص
(١١٥)
جبر فلسفى
٣٨٠ ص
(١١٦)
شيهات جبر تاريخى
٣٨٣ ص
(١١٧)
جبر احتماعى
٣٨٥ ص
(١١٨)
شناخت
٣٨٦ ص
(١١٩)
1 ـ شناخت
٣٨٧ ص
(١٢٠)
قدرت انسان
٤٠٥ ص
(١٢١)
و امّا در مورد بخش دوّم يعنى علم غير متعارف
٤٠٩ ص
(١٢٢)
قسم سوّم قدرت اجتماعى انسان
٤١٠ ص
(١٢٣)
نوع چهارم ترانس فيزيكى (= ماوراء طبيعى)
٤١١ ص
(١٢٤)
دسته ى دوّم
٤٠٨ ص
(١٢٥)
گرايش هاى انسان
٤١٢ ص
(١٢٦)
1 ـ غرائز
٤١٣ ص
(١٢٧)
2 ـ عواطف
٤١٣ ص
(١٢٨)
3 ـ انفعالات
٤١٣ ص
(١٢٩)
4 ـ احساسات
٤١٤ ص
(١٣٠)
تركيب اميال
٤١٤ ص
(١٣١)
تعارض اميال
٤١٤ ص
(١٣٢)
خواستهاى پَست
٤١٦ ص
(١٣٣)
شخصيت طلبى
٤١٧ ص
(١٣٤)
معيار انتخاب
٤٢٠ ص
(١٣٥)
شناخت هاى لازم در تعيين راه زندگى
٤٢٥ ص
(١٣٦)
معاد
٤٣٢ ص
(١٣٧)
وجود و بقاء روح
٤٣٥ ص
(١٣٨)
انسانيت انسان، به روح اوست؟
٤٣٦ ص
(١٣٩)
روح در قرآن
٤٣٩ ص
(١٤٠)
تجرّد روح
٤٤٤ ص
(١٤١)
شيوه هاى قرآن در بررسى مسأله ى معاد
٤٤٦ ص
(١٤٢)
1 ـ خلع سلاح
٤٤٧ ص
(١٤٣)
2 ـ دفع شبهات
٤٤٩ ص
(١٤٤)
دفع شبهه اى ديگر
٤٥٥ ص
(١٤٥)
3 ـ ارائه نمونه
٤٥٥ ص
(١٤٦)
توضيحات
٤٦١ ص
(١٤٧)
اثبات معاد
٤٧٤ ص
(١٤٨)
تقرير استدلال
٤٧٧ ص
(١٤٩)
تقرير استدلال دوم
٤٧٩ ص
(١٥٠)
دگرگونى نظام جهان در قيامت
٤٨١ ص
(١٥١)
رابطه دنيا و آخرت
٤٨٧ ص
 
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص

معارف قرآن - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٨٣ - استدلال عقلى بر توحيد

تمام نيازمنديهايش به دست خود او و يا به دست مخلوقاتى كه او مى‌آفريند؛ تأمين مى‌شود؛ اينك اگر فرض كنيم كه عالم چند خدا داشته باشد بايد چند تا سيستم باشد كه هر كدام مكتفى بالذات باشد. خودكفا باشد و احتياجى به ماوراى خود نداشته باشد اگر عالم انسان يك خدا، عالم حيوانات هم يك خدا، عالم گياهان هم يك خدا و عالم جمادات هم يك خدا داشته باشد لازمه‌اش اين است كه عالم انسانى به خداى خودش نيازمند باشد و به آنچه او آفريده است ديگر به آفريدگان يك خداى ديگر نبايد كارى داشته باشد؟ آن يك سيستم مستقل و جدايى است يعنى نبايد از هوايى كه خداى ديگر آفريده و در حيطه‌ى تصرف اوست استفاده كند؛ آن ملكِ آن خداست و در دست اوست. و اين نبايد نيازى به ماوراى خود و سيستم او داشته باشد و تمام ارتباط وجوديش بايد با خداى خودش باشد و چيزهايى كه واسطه بين او و خداى خودش هست اما عرْضاً به سيستم ديگرى نبايد احتياج داشته باشد؛ اگر چنين عالمى فرض كنيم كه اين گونه سيستمهاى منعزل و ايزوله در آن، وجود داشته باشد آيا اين عالم قابل دوام است؟ فرض كنيد ما آفريده شده‌ايم و يك خدايى خودش ما را جدا خلق كرده و هيچ كارى با خداى زمين و آسمان و هوا و... ندارد؛ حالا فرض كرديم كه ما را خلق كرد؛ آيا ما كه اينگونه به وجود آمده‌ايم مى‌توانيم بدون هوا زندگى كنيم، مى‌توانيم بدون آب زندگى كنيم و فرض كرديم كه آب و هوا از آن خداى ديگرى و سيستم ديگرى‌ست كه از ما جداست و اگر ما مى‌توانستيم جدا زندگى كنيم و احتياجى به آن خدا و آفريده‌هايش نداشتيم، مى‌توانستيم گفت كه يك خدا داريم و يك خالق، و آن هم يك خدا دارد و خالق ديگر. اما عالم اين طور نيست. مى‌بينيم هيچ موجودى و سيستمي بدون ارتباط با موجودات ديگر تحقق پيدا نمى‌كند و اگر هم تحقق پيدا كند دوام پيدا نمى‌كند اگر هم فرض بكنيم كه اين خدا انسان را بدون ماده‌اى خاكى و بدون نطفه‌اى به وجود آوَرَد، اين انسان بايد تنفس كند و بايد غذا بخورد، از آب، از غذا، از گياه، از گوشت حيوانات بايد استفاده كند و اگر استفاده نكند مى‌ميرد «لَوْ كانَ فيهِما الِهَةٌ اِلاَّ اللهُ لَفَسَدَتا» اگر فرض مى‌كرديم كه اين عالم سيستمهايى‌است كه هر كدام خدايى دارد، نظام اين عالم از هم مى‌پاشيد، از بين مى‌رفت و دوام نمى‌آورد. چون مى‌بينيم اين موجودات بدون احتياج به موجودات ديگر تحقق پيدا نمى‌كنند و نمى‌توانند ادامه‌ى وجود بدهند و فاسد مى‌شوند و از بين مى‌روند، پس اين وحدتى كه در عالم حكمفرماست از نظر نظام مشهود است و همه مى‌توانند آن را درك كنند. البته سطح درك‌ها فرق مى‌كند، ولى همه اين مطلب را درك مى‌كنند كه اجزاى اين عالم به هم پيوسته و همبسته است و منعزل از يكديگر نيست و نظام واحدى بر