اى پسركم، همانا اگر (نتيجه‌ى كار تو در اين دنيا) به اندازه‌ى دانه‌ى خردلى و آنهم در (جوف) سنگى، در آسمانها يا زمين باشد؛ خدا آنرا خواهد آورد، خدا لطيف و آگاه است.

ظاهر آيه حاكى‌ست كه خود عمل را مى‌آورند؛ نمى‌فرمايد جزايش را به تو مى‌دهند. آيات ديگرى هم داريم كه كم و بيش، همين مضمون را افاده مى‌كند و مى‌گويد كارهايى كه در اينجا انجام مى‌دهيد، براى خود پيش مى‌فرستيد.[١]

بقره / ١١٠: «وَما تُقَدِّمُوا لأَِنْفُسِكُمْ مِنْ خَيْر تَجِدُوهُ عِنْدَ اللهِ إِنَّ اللهَ بِما تَعْمَلُونَ بَصِير».

هرچه براى خود پيش فرستيد، نزد خدا خواهيد يافت؛ خداوند به آنچه مى‌كند بيناست.

بقره / ٢٢٣: «وَقَدِّمُوا لأَِنْفُسِكُمْ وَاتَّقُوا اللهَ وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ مُلاقُوهُ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِين».

براى خود (كارهاى نيك) از پيش فرستيد و از خدا بترسيد و بدانيد كه شما خدا را ملاقات كنيد و بشارت باد مؤمنان را.

حشر / ١٨: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللهَ وَلْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَد وَاتَّقُوا اللهَ إِنَّ اللهَ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ».

اى آنانكه ايمان آورده‌ايد، از خدا بترسيد و بايد بنگرد هر كس كه براى فردا چه از پيش مى‌فرستد و از خدا بترسيد، همانا خدا از آنچه مى‌كنيد آگاه است.

مزمّل / ٢٠: «وَما تُقَدِّمُوا لأَِنْفُسِكُمْ مِنْ خَيْر تَجِدُوهُ عِنْدَ اللهِ هُوَ خَيْراً وَأَعْظَمَ أَجْراً وَاسْتَغْفِرُوا اللهَ إِنَّ اللهَ غَفُورٌ رَحِيم».

آنچه براى خود نيكى پيش مى‌فرستيد نزد خدا آنرا نيكى مى‌يابيد و با پاداش بزرگتر؛ از خدا طلب بخشش كنيد و خدا بخشاينده‌ى مهربان است.

نبأ / ٤٠: «يَوْمَ يَنْظُرُ الْمَرْءُ ما قَدَّمَتْ يَداهُ...».

روزى كه انسان مى‌نگرد به آنچه كه دستانش پيش فرستاده‌اند.

در دسته‌ى ديگرى از آيات آمده است كه: آنچه انجام مى‌دهيد به ويژه انفاقات، در قيامت، به طور كامل به شما برگردانده مى‌شود. در برخى از آيات هم بطور عام مى‌فرمايد هر كار را انجام دهيد به طور كامل به شما برگردانده مى‌شود:

بقره / ٢٧٢: «وَما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْر فَلاَِنْفُسِكُمْ وَما تُنْفِقُونَ إِلاَّ ابْتِغاءَ وَجْهِ اللهِ وَما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْر يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَأَنْتُمْ لا تُظْلَمُون».

آنچه از خيرات انفاق كنيد براى خودتان است در حالى كه نمى‌بخشيد مگر براى رضاى

[١] شايد با توجّه به همين دسته از آيات بوده است كه سعدى، مى‌گويد:

برگ سبزى به گور خويش فرست *** كس نيارَد، ز پَس، تو پيش فرست