ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٦٢ - ٢ - انسان جانداريست داراى دو بعد مادى و معنوى

براى انسان هم در حال انفراد ممكن است و هم در حال جمعى خداوند مى فرمايد : ( كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ رَهِينَةٌ ) [ المدثر آيه ٣٨ ] هر نفسى در گرو هر چيزيست كه آن را اندوخته است و مى فرمايد ( إِنَّ الله لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ ) [ الرعد آيه ١١ ] ( خداوند وضع هيچ قومى را تغيير نمى دهد مگر اين كه آنان وضع خود را دگرگون بسازند ) و بديهى است كه اين تغيير كه ناشى از دگرگونى در شرايط است با ثابت بودن « اصل كرامت و شرف ذاتى » هيچ منافاتى ندارد .
٥ - اصل آزادى مسئولانه
٥ - اصل آزادى مسئولانه - بر خلاف كسانى كه آزادى را بطور مطلق از اصول ثابته مى دانند ، با نظر به همهء ابعاد شخصيت انسانى و انواع ارتباطات انسانها با يكديگر اين پديده ( آزادى ) حتماً بايد مقيد به قيد مسئولانه باشد ، زيرا آزادى بمفهوم مطلق نه تنها قابل تحقق نيست ، بلكه از يك جهت خود موجب از بين رفتن خود مى باشد . زيرا اگر آزادى مربوط به هو و هوس و اشباع غرائز حيوانى باشد هم آزادى شخصيت را كه آزادى معقول و ارزشى است از بين مى برد . و هم مزاحم آزادى ديگر افراد جامعه مى باشد .
٦ - اصل ضرورت تعلم و تربيتپذيرى
٦ - اصل ضرورت تعلم و تربيتپذيرى - منشأ اين اصل ثابت و نياز پايدار يك امر بديهى است و آن اينست كه همهء افراد انسانى وقتى كه گام باين دنيا مى گذارند ، هيچ شكل و كيفيت خاصى كه غير قابل تغيير باشد با خود نمى آورند . در صورتى كه اصول و اهداف حيات فردى و اجتماعى انسانها داراى ماهيت و مختصات معينى مى باشند ، لذا براى آماده شدن به تطبيق حيات بر آن اصول و مسير و اهداف ، تعليم و تربيت ضرورت ثابت دارد .
٧ - اشتياق جدى انسان براى وصول به كمال
٧ - اشتياق جدى انسان براى وصول به كمال [ اگر چه اغلب مردم در تفسير معناى كمال با يكديگر اختلاف دارند ] ولى مشاهدات و تجارب بسيار فراوان در طى قرون و