ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٦٠ - تجديد سفسطه بازىهاى يونان باستان براى تخليه مغز ساده لوحان در دوران معاصر به وسيله مورتى

يك تحليل ضرورى در بارهء تعصب كه به معناى مقاومت شديد روانى در پذيرش يا انكار يك قضيه است ، بقرار زير است : قسم يكم - محتواى آن قضيه ، حقيقتى است كه ضرورت آن كاملا معقول و مطابق وجدان عام بشرى است ، مانند « به خود به پسند آنچه را كه بر ديگران مى پسندى و بر ديگران مپسند آنچه را كه بر خود نمى پسندى » و مانند « ارزش حقيقى كار و كالاى هر كسى بايد به او پرداخته شود » « حقوق اساسى پنجگانه انسان ( حق حيات شايسته حق آزادى مسئولانه ، حق كرامت ، حق تعليم و تربيت و حق تساوى در برابر قانون ) بايد به طور حتم مراعات گردد . » تعصب در بارهء اين قضايا كه مبناى ضرورى حيات فردى و اجتماعى همهء انسانهاست ، نه تنها موجب تمايلات تهاجمى انسانها به يكديگر نيست بلكه تعصب و عمل به آنها است كه بهترين زمينه را براى « حيات معقول » انسانها آماده مى سازد .
قسم دوم - تعصب در بارهء قضايايى است كه محتواى آنها شر و پليدى و خباثت و جهل است ، تعصب در بارهء اين نوع قضايا نه تنها امرى ناشايست است ، بلكه مبارزه با آنها ، از اهم تكاليف دينى و سياستها و اخلاق و فرهنگهاى سازندهء عام بشرى مى باشد ، و هر كس كه بتواند كارى در اين مبارزه انجام بدهد و با اين حال كوتاهى بورزد ، او مجرم است ، نه جامعه بشرى از او مى گذرد و نه تاريخ او را عفو مى كند و نه خدا او را خواهد بخشيد .
قسم سوم - تعصب در بارهء قضايايى است كه محتويات آنها نه ذاتا امور خير و ضرورتهاى الزامى است و نه شر و پليدى ، بلكه امور مباح هستند كه با ذوقيات و شرايط ذهنى اشخاص ممكن است تا درجهء پذيرش و اعتقادى تعصب پيش برود . اين گونه قضايا نيز به نوبت خود به دو گروه عمده تقسيم مى گردند : گروه يكم - آن قضايا هستند كه لوازم زيانبار مغزى و روانى تعصب در باره آنها ،