ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٣٤٦ - فتنه را يك پديدهء ساده مشماريد ، زيرا فتنه از راههاى پنهانى به حركت در مى آيد اگر چه با گذشت زمان و بروز حقائق ، باطن و مقاصد آن آشكار مى گردد

فتنه را يك پديدهء ساده مشماريد ، زيرا فتنه از راههاى پنهانى به حركت در مى آيد اگر چه با گذشت زمان و بروز حقائق ، باطن و مقاصد آن آشكار مى گردد .
اين قانون بسيار با اهميتى است كه گذشت قرون و اعصار و فراز و نشيبهاى تاريخ حيات بشرى آن را با كمال وضوح اثبات كرده است كه بالاخره هر خيانت و جنايت و ضربه اى كه بوسيلهء فتنه انگيزان ستمكار بر بشريت وارد گشته است ، آشكار مى گردد و كارها و انديشه‌ها و مقاصد آن فتنه گران روى پردهء روزگار ظهور مى كند و آگاهان و عقلا ، آنها را تشخيص داده و در تفسير و تحليل تاريخ بشرى از آنها استفاده مى كنند . با اين حال ، راه هايى كه فتنه‌ها براى رسيدن به مقصد ، سپرى مى كنند ، مخفى و باريك و پيچاپيچ است كه اغلب مردم سطحنگر نمى توانند آنها را تشخيص بدهند و چه بسا كه ناآگاهانه با كمال جديّت در همان راه‌ها گام برميدارند و بقول عاميان با كمال بىتوجهى آب را بر آسياب دشمن سرازير مى نمايند . بهمين جهت است كه امير المؤمنين عليه السلام براى هشيارى در هنگام فتنه‌ها ، جدىترين هشدارها را مى دهد . سپس مى فرمايد : اداره كنندگان فتنه‌ها ، آنها را چنان آرايش و پيرايش مى دهند كه بآسانى هر انسان ساده لوح را فريب مى دهند و بدون اين كه مجالى براى انديشيدن و به خود آمدن بدهند ، شخصيت و هويت او را از او مى ربايند و چه بسا كه او را به خدمتگذار جدى به فتنه و نتائج آن ، تبديل مى نمايند . درود خداوندى بر تو باد اى انسان كامل ، اين توصيف و تحليلها در بارهء فتنه ، چنان مى نمايد كه نه تنها در همهء دورانهاى گذشته با همهء انسانها و فراز و نشيب زندگى آنان ، همراه بوده اى ، بلكه اثبات مى كند كه روح ابد پرواز تو همهء دورانهاى آينده تاريخ را كه روزگار ما هم يك قسمت از آنها است ، با چشمان باز و عقل و قلب بيدار با انسانها زندگى فرموده اى .
٢٥ - يتوارثها الظَّلمة بالعهود ( ستمكاران ، فتنه را با عهد و پيمانهايى كه با يكديگر مى بندند ، بهمديگر واگذار مى كنند . )