ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١١٧ - ترجمهء خطبهء صد و چهل و دوم

بوسيلهء حرف « ما » منفى شود ، بلكه صيغة افعل التفضيل است ، در نتيجه حرف « ما » براى تعجب بوده و همان احتمال اول را تقويت مى نمايد . و اگر ما نافيه بود ، مى بايست با جملهء فعليه « ما اجاد » طرح شود . حال بر مى گرديم به شرح فرمودهء امام عليه السلام . از اين كلام معلوم مى شود كه در آن دوران هم ، انجام دادن نيكوكارىها و كرامت و احسان در راه اغراض فاسد مانند رياكارى و جلب حمد و ثناى متملقها و چاپلوسها و همچنين براى مطرح ساختن بعنوان نقل مجالس ، شيوع داشته است . و بديهى است كه اين تبهكاريها كه شكل نيكوكارى هم دارد ، جز ضايع كردن مال و آلوده ساختن درون هيچ نتيجه اى ندارد ، بلكه بديهى است اين گونه تبهكاريها موجب ورود اختلالات مخرب در زندگى اجتماعى نيز مى گردد و معناى نيكوكارى و احسان و كرامت و محبت و امثال اين گونه حقائق ارزشى مشوش مى گردد ، انسانهاى شريف و فاقد شرافت در جامعه حدود و هويتهاى ارزشى و ضد ارزشى خود را از دست مى دهند . و بطور كلى ، بر سر جامعه همان آيد كه مى بينيد و مى بينيم .
عاليترين وجه نيكوكارى و كرامت و احسان همان است كه خداوند سبحان در قرآن مجيد در بارهء احسان و اطعامى كه اهل بيت پيامبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم در سه روز متوالى انجام دادند ، فرموده است : ( وَيُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى حُبِّه مِسْكِيناً وَيَتِيماً وَأَسِيراً . إِنَّما نُطْعِمُكُمْ لِوَجْه الله لا نُرِيدُ مِنْكُمْ جَزاءً وَلا شُكُوراً ) [١] ( و آنان طعام را در راه محبت خداوندى به فقير و يتيم و اسير مى بخشند . [ و هدفى جز اين ندارند كه - ] ( جز اين نيست كه ما براى خدا شما را اطعام مى كنيم و از شما هيچگونه پاداش و سپاسى را نمى خواهيم ) و با توجه به محتواى اين دو آيهء شريفه يك انسان با ايمان و با تقوى هرگز براى تحصيل مدح و ثنا و حتى تشويق مردم اعم از خوب و بد ، احسان و كرامت نمى كند ، زيرا او به خوبى مى داند كه لطف و نيكوكارى و احسان و كرامت با معامله بازىها بهر شكل كه

[١] الانسان آيه ٨ و ٩