اصول حكمت اسلامى و ديدگاه هاى فلسفه بشرى - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٢٨١ - علم غير از اراده است

برترين ويژگيهاى انسان- به سان موجودى برتر از ديگر موجود است- اراده، آزادى، امكان انتخاب و گزينش است.

شايد دليل اصلى رويكرد فلاسفه و پيروان ايشان به مقوله جبر، ژرف انديشى ايشان است در موضوعاتى كه از آغاز به گونه‌اى صحيح آنها را درك نكرده‌اند، يعنى زير ساز حركت آنها در پرداختن به تحليل و نظريه‌پردازى، زير سازى نامطمئن بوده است و در آغاز، هرگز تلاش نكرده‌اند اصطلاحات خاص اين دانش را فرا بگيرند، بگذريم از اين كه كندوكاو در چنين علمى اساساً از صلاحيت آدمى بيرون است، هر چند هم زمان بر او بگذرد، يا فايده‌مند بودن جستار در اين مسائل و نظاير آن را براى خود سودمند ترسيم كند، زيرا درستى اين مباحث از سخنان خالق يكتا و بيان مشخصات آن در قرآن كريم و بيان پيامبران و امامانى رخ مى‌نمايد كه از سوى فروفرستنده ايشان در توضيح آنچه آدمى در آن ناتوان است، اختيار دار قرار داده شده‌اند. امام صادق عليه السلام دليل گرفتار شدن برخى از فلاسفه در اين دست انداز بزرگ را اين مى‌داند كه: «خود را در دانشى به سختى افكندند كه بديشان داده نشده، تا جايى كه برخى از آنها از جلو خوانده مى‌شدند و به پشت سر پاسخ مى‌دادند، يا از پشت سرخوانده مى‌شدند و به كسى كه جلوى ايشان بود پاسخ مى‌دادن. [١]»، تا آنكه در شبهاتى گرفتار آمدند كه براى ايمان خود و ايمان پيروان و مقلدانشان، خطرناك بود. آنها در صورتى كه اين مسأله را به خدا، رسول و معصومان اهل بيت ارائه مى‌كردند طبيعتاً از چنين شبهاتى بركنار مى‌ماندند.

علم غير از اراده است‌

برخى اراده و عملكردهاى انسان را به علم خداوندى نسبت مى‌دهند، بدين معنا كه آدمى به هيچ كارى نمى‌پردازد، مگر آن كه آن كار در علم خدايى نوشته شده‌